Η σύνθεση της ελληνικής Βουλής δεν αποτυπώνει μόνο πολιτικές ισορροπίες, αλλά και ένα ευρύτερο κοινωνικό και μορφωτικό προφίλ των εκπροσώπων της. Η καταγραφή των πανεπιστημιακών τίτλων των 300 βουλευτών φέρνει στο φως ενδιαφέροντα συμπεράσματα για το επίπεδο εκπαίδευσης, τις επαγγελματικές διαδρομές και τις διαφορετικές αφετηρίες όσων ασκούν νομοθετική εξουσία στη χώρα.
Μια γενική εικόνα: Υψηλό μορφωτικό επίπεδο με διαφοροποιήσεις
Στη μεγάλη τους πλειονότητα, οι Έλληνες βουλευτές διαθέτουν πανεπιστημιακή εκπαίδευση, συχνά μάλιστα με μεταπτυχιακούς ή και διδακτορικούς τίτλους. Οι πιο συνηθισμένες κατευθύνσεις σπουδών περιλαμβάνουν τη νομική, τις οικονομικές επιστήμες, την ιατρική και τις πολιτικές επιστήμες — κλάδοι που συνδέονται άμεσα με τη δημόσια διοίκηση και τη διακυβέρνηση.
Ωστόσο, δεν απουσιάζουν και περιπτώσεις βουλευτών χωρίς πανεπιστημιακό πτυχίο, γεγονός που αναδεικνύει τη δημοκρατική αρχή της αντιπροσώπευσης: η συμμετοχή στα κοινά δεν αποτελεί προνόμιο αποκλειστικά των ακαδημαϊκά καταρτισμένων, αλλά είναι ανοιχτή σε πολίτες με διαφορετικές εμπειρίες και διαδρομές.
Οι κατηγορίες: Από διδακτορικά έως μη ολοκληρωμένες σπουδές
Η ανάλυση των στοιχείων επιτρέπει μια πιο λεπτομερή κατηγοριοποίηση:
- Βουλευτές με πλήρη πανεπιστημιακή εκπαίδευση και ανώτερους τίτλους (master ή PhD), οι οποίοι συχνά έχουν και διεθνή ακαδημαϊκή εμπειρία.
- Εκλεγμένοι με βασικό πτυχίο ανώτατης εκπαίδευσης, χωρίς περαιτέρω εξειδίκευση.
- Πολιτικοί που ξεκίνησαν πανεπιστημιακές σπουδές αλλά δεν τις ολοκλήρωσαν.
- Βουλευτές που δηλώνουν απόφοιτοι δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Η τελευταία κατηγορία, αν και μικρότερη αριθμητικά, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς συχνά περιλαμβάνει πρόσωπα με έντονη επαγγελματική ή κοινωνική δράση, που λειτούργησε ως εναλλακτικό «διαπιστευτήριο» για την εκλογή τους.
Το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, από το οποίο πήρε πτυχίο το 2012 ο κ. Μαρκόπουλος, αλλά και το αντίστοιχο της Κύπρου αποδεικνύονται ιδιαίτερα δημοφιλή Ιδρύματα από τα οποία μέλη του κοινοβουλίου απέκτησαν ακαδημαϊκά προσόντα. Μεταξύ των βουλευτών περιλαμβάνονται δύο εκπαιδευτές οδήγησης (Βασίλης Κοτίδης από την Ελληνική Λύση, Κωνσταντίνος Φλώρος, ανεξάρτητος που είχε εκλεγεί με τους Σπαρτιάτες και δηλώνει παράλληλα τεχνικός υπολογιστών).
Το πιο ιδιαίτερο επαγγελματικό μωσαϊκό άλλωστε είχαν οι Σπαρτιάτες που στις τάξεις τους βρισκόταν ο πρώην Μιστερ Ελλάς Μιχάλης Γαυνωτάκης και ο μάγειρας- ζαχαροπλάστης Γιώργος Ασπιώτης. Η βουλευτής της Ελληνικής Λύσης Χάιδω Ασημακοπούλου έχει τελειώσει τη σχολή αισθητικής Λαμπελέτ, ενώ ιδιωτική σχολή οργάνωσης γραφείου και λογιστικής έχει τελειώσει η βουλευτής Καρδίτσας της ΝΔ, Ασημίνα Σκόνδρα.
Τουλάχιστον τρεις βουλευτές που προέρχονται από τις τάξεις της δημοσιογραφίας εγκατέλειψαν τις σπουδές τους, έχοντας αρχίσει να εργάζονται ως δημοσιογράφοι. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Γιάννης Λοβέρδος, τελειώνοντας το Κολλέγιο Αθηνών εισήχθη στη Νομική του ΕΚΠΑ, αλλά δεν πήρε ποτέ πτυχίο έχοντας μπει στον επαγγελματικό στίβο.
Στο πτυχίο εγκατέλειψε τις σπουδές της στη Φιλολογία του ΕΚΠΑ και η Έλενα Ακρίτα, βουλευτής Επικρατείας με τον ΣΥΡΙΖΑ. Ο κ. Χρήστος Γιαννούλης, στο αναρτημένο στη σελίδα της βουλής βιογραφικό του, στο λήμμα σπουδές, αναφέρει λακωνικά «φιλολογικές σπουδές», χωρίς να κάνει αναφορά σε ποιο πανεπιστήμιο ή αν τις ολοκλήρωσε.
Διευκρινίσεις δίνει στην προσωπική του ιστοσελίδα αναφέροντας: «Αδίκησα τις σπουδές μου, αλλά αφοσιώθηκε σε ένα διαρκές πανεπιστήμιο γνώσης και εμπειρίας που είναι η δημοσιογραφία των μεγάλων δασκάλων και των μεγάλων υπογραφών. Αποκατέστησα το Ακαδημαϊκό μου καθήκον τα τελευταία χρόνια με τις Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό του Ε.Α.Π.».
Φαίνεται να υπονοεί ότι εγκατέλειψε σπουδές στη φιλολογία χάριν της δημοσιογραφίας.
Στις τάξεις των βουλευτών της ΝΔ βρίσκονται 46 νομικοί, 19 γιατροί, 17 οικονομολόγοι, 6 γεωπόνοι, αρκετοί πολιτικοί επιστήμονες. Η πανεπιστημιακός και βουλευτής Καβάλας Αγγελική Δεληκάρη μιλάει 6 γλώσσες, 5 μιλάει ο Δημήτρης Καιρίδης και 4 ο Τασος Χατζηβασιλείου. Ολοι οι βουλευτές της ΝΔ μιλούν αγγλικά, εκτός από τον Δημήτρη Κυριαζίδη που δηλώνει ότι μιλά γαλλικά και ότι έχει εισαχθεί στη Νομική Αθηνών.
Πτυχίο από το ΕΑΠ απέκτησαν οι:
–Θόδωρος Ρουσσόπουλος
–Δημήτρης Μαρκόπουλος (Που επανήλθε αναρτώντας ανακοίνωση του ΕΑΠ ότι έχει λάβει πτυχίο από το 2012, σχολιάστηκε ωστόσο, η αρχική διατύπωσή του ότι έχει πτυχίο του ΕΑΠ του Πανεπιστημίου Πατρών: Το ΕΑΠ έχει απλά έδρα την Πάτρα, αλλά Δεν είναι του πανεπιστημίου Πατρών, αλλά αυτόνομο ιδρυμα)
–Γιάννης Ανδριανός
-Ο βουλευτής Χαλκιδικής και τέως εφοριακός υπάλληλος Γιάννης Γιώργος, ενώ η Έλενα Ράπτη που δηλώνει ότι σπούδασε Ψυχολογία χωρίς να προσδιορίζει το πού, έχει πτυχίο από το ΕΑΠ Κύπρου στον Ελληνικό Πολιτισμό.
– Ο Σίμος Κεδίκογλου που επίσης δηλώνει δημοσιογράφος, λέει ότι σπούδασε στο Πολυτεχνείο Γκούπκινα της Μόσχας και στο Ινστιτούτο Ανατολικών Γλωσσών και Πολιτισμών στο Παρίσι, χωρίς να αναφέρει αν πήρε πτυχίο.
-Η βουλευτής Καρδίτσας Ασημίνα Σκόνδρα έχει τελειώσει ιδιωτική σχολή οργάνωσης γραφείου και λογιστικής. Επαγγελματικά, από το 2000 έως το 2011 ως υπάλληλος της νομαρχίας Καρδίτσας ήταν υπεύθυνη διοικητικού ελέγχου ΟΣΔΕ και κοινοτικών ενισχύσεων
-Η Κατερίνα Μονογυιού των Κυκλάδων είναι διαιτολόγος με πτυχίο από το (τότε) ΑΤΕΙ Κρήτης.
ΠΑΣΟΚ
Στον «δικηγορικό σύλλογο Βουλής», το ΠΑΣΟΚ μετέχει με 11 μέλη, ενώ στην κοινοβουλευτική του ομάδα περιλαμβάνονται επτά γιατροί.
Ακόμα, στην ΚΟ της αξιωματικής αντιπολίτευσης συμμετέχουν:
ένας υποναύαρχος εα του λιμενικού (Σταύρος Μιχαηλίδης), ενώ ενδιαφέρον έχει η δήλωση επαγγέλματος της Ράνιας Θρασκιά: Είναι Κλινική Ψυχολόγος Msc, Παιδαγωγός, Συστημική & Οικογενειακή Σύμβουλος και Συγγραφέας.
Σύμφωνα με το βιογραφικό της στη σελίδα της βουλής έχει:
– Πτυχίο Ψυχολογίας στο University of East London.
– Πτυχίο στις Επιστήμες της Αγωγής με ειδικότητα στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου.
– Μεταπτυχιακό δίπλωμα (Master of Science) στην Κλινική και Κοινοτική Ψυχολογία από το University of East London.
– Ειδίκευση (4 χρόνια) στη Συστημική Συμβουλευτική και Οικογενειακή Συμβουλευτική στο Εργαστήριο Διερεύνησης Ανθρώπινων Σχέσεων.
Δεν προκύπτουν σπουδές για τον Μανώλη Χνάρη που ασχολείται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.
ΣΥΡΙΖΑ
Έξι δικηγόροι και τέσσερις γιατροί αποτελούν τον βασικό κορμό των κοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ.
Μεταπτυχιακό στο ΕΑΠ έχει κάνει ο κ. Σωκράτης Φάμελλος, που είναι διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός, με Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης στον Περιβαλλοντικό Σχεδιασμό. Σπούδασε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (πτυχίο) και στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (MSc)
Η Έλενα Ακρίτα εγκατέλειψε τη Φιλολογία στο ΕΚΠΑ στο πτυχίο καθώς ήδη εργαζόταν ως δημοσιογράφος.
Ασαφής είναι και η ακαδημαϊκή πορεία της Νίνας Κασιμάτη, καθώς στο βιογραφικό της αναφέρεται ότι σπούδασε στο αγγλικό δίκαιο στο Λονδίνο, έχει φοιτήσει στο UCL, είναι τελειόφοιτη στο πανεπιστήμιο Αθηνών, χωρίς να αναφέρεται το αντικείμενο σπουδών στο ΕΚΠΑ και αν έχει ολοκληρώσει τις σπουδές στο Λονδίνο, στο UCL.
Ξεχωριστή είναι η περίπτωση της Μαρίνας Κοντοτόλη, που δηλώνει ελεύθερη επαγγελματίας και διατηρεί δύο κομμωτήρια, αλλά στην ηλικία των 38 ετών μπήκε στο Πάντειο και ολοκλήρωσε τις σπουδές της, ενώ είχε υποχρεωθεί να σταματήσει το σχολείο σε ηλικία 14 ετών.ΚΚΕ
Πέντε από τους βουλευτές του ΚΚΕ είναι δικηγόροι ή με σπουδές στη νομική, ενώ ραδιοτηλεγραφητής, απόφοιτος της αντίστοιχης σχολής είναι ο βουλευτής Γιώργος Μαρίνος, ενώ γιατρός είναι ο Γιώργος Λαμπρούλης. Δεν προκύπουν σπουδές για τον οικοδόμο Νίκο Έξαρχο, όπως και για τον ξενοδοχοϋπάλληλο- συνδικαλιστή Χρήστο Κατσώτη.
Στις τάξεις των βουλευτών του ΚΚΕ βρίσκεται και ο αντισυνταγματάρχης εα Νίκος Παπαναστάσης.
Εκπαίδευση και πολιτική αποτελεσματικότητα: Υπάρχει συσχέτιση;
Ένα από τα βασικά ερωτήματα που ανακύπτουν είναι κατά πόσο το επίπεδο εκπαίδευσης επηρεάζει την ποιότητα της πολιτικής εκπροσώπησης. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι, αν και η ακαδημαϊκή κατάρτιση μπορεί να προσφέρει αναλυτικά εργαλεία και τεχνοκρατική επάρκεια, δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση πολιτικής αποτελεσματικότητας.
Παράγοντες όπως η εμπειρία, η κοινωνική αντίληψη, η ικανότητα διαλόγου και η κατανόηση των πραγματικών αναγκών των πολιτών συχνά αποδεικνύονται εξίσου — αν όχι περισσότερο — καθοριστικοί.
Νέα Αριστερά
Ολοι οι βουλευτές της Νέας Αριστεράς έχουν καλές σπουδές και αντίστοιχα πτυχία, πλην του Θ. Δρίτσα που δηλώνει τελειόφοιτος της Νομικής Αθηνών, αν και το επάγγελμά του ήταν έμπορος φαρμάκων και ήταν εταίρος στο οικογενειακο φαρμακείο στον Πειραιά.
Ελληνική Λύση
Δημοσιογράφος είναι ο πρόεδρος του κόμματος Κυριάκος Βελόπουλος. Όπως αναφέρεται στο αναρτημένο στη σελίδα της βουλής βιογραφικό του, έχει σπουδές στο «Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Κύπρου (2016), Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Κύπρου 2013» και μιλάει αγγλικά και γερμανικά.
Ενας βουλευτής του κόμματος είναι δικηγόρος, μία αισθητικός, ενώ απόφοιτος λυκείου- εκπαιδευτής οδήγησης είναι ο κ. Βασίλης Κοτίδης, μέλος της επιτροπής οδικής ασφάλειας της βουλής. Εκτός από τον κ. Βελόπουλο άλλοι τρεις βουλευτές της Ελληνικής Λύσης είναι δημοσιογράφοι.
Εξ αυτών, ο κ. Μπούμπας δηλώνει στο βιογραφικό του ότι μετά την αποφοίτηση του από το Γενικό Λύκειο Καβάλας παρακολούθησε εκπαιδευτικό πρόγραμμα Διαφήμισης και marketing του Ελληνικού Κέντρου Παραγωγικότητας Καβάλας (1983). Στη συνέχεια στην Συνεταιριστική Σχολή ΠΑΣΕΓΕΣ στην Θεσσαλονίκη (1988-1989). Τέλος παρακολούθησε την σχολή επιχειρηματία (Εμπορικό – Βιομηχανικό Επιμελητήριο σε συνεργασία με το ΤΕΙ Σερρών) (1997-1998).
ΝΙΚΗ
Δάσκαλος, που όμως έχει και πτυχίο θεολογίας είναι ο πρόεδρος του κόμματος Δημήτρης Νατσιός. Η ΝΙΚΗ έχει στις τάξεις της δύο νομικούς. Ξεχωρίζει ωστόσο, ο κ. Αθ. Ρακοβαλής, που όπως αναφέρεται στο βιογραφικό του έχει σπουδάσει φυσική, αλλά ασχολείται μεταξύ άλλων με την αγιογραφία και την συγγραφή και εκδόση βιβλίων.
Το συγγραφικό του έργο επικεντρώνεται στη ζωή του Αγιορείτη Γέροντα Αγίου Παϊσίου τον οποίο γνώρισε προσωπικά.
Ο Αθανάσιος Ρακοβαλής έχει γράψει τα βιβλία: «Ο π. Παΐσιος μου είπε…», «Ψίθυροι», «Ταξίδι στη Θράκη με τον Όσιο Παΐσιο», «Η έρημος της Καψάλας», «Ο Άγιος Παΐσιος, το Ευαγγέλιο και ο Χριστός».
Ο καθηγητής Φυσικής Αγωγής Κομνηνός Δελβερούδης από την Πιερία, που έχει τελειώσει ΤΕΦΑΑ, δηλώνει επίσης διπλωματούχος Βυζαντινής Μουσικής και ιεροψάλτης.
Δεν προκύπτουν σπουδές για τον επιχειρηματία Ανδρέα Βορύλλα, με βάση το αναρτημένο βιογραφικό του.
Πλεύση Ελευθερίας
Στην Πλεύση Ελευθερίας οι 3 εκ των 5 βουλευτών έχουν σπουδές Νομικής. Οι δύο, Ζωή Κωνσταντοπούλου και Έλλη Ρούσσου είναι δικηγόροι, ενώ τη Νομική έχει τελειώσει και ο Σπύρος Μπιμπίλας.
Πανεπιστημιακός είναι ο βουλευτής Επικρατείας Αλέξανδρος Καζαμίας και ενδιαφέρον έχουν οι σπουδές της Τζώρτζιας Κεφαλά, της τραγουδίστριας των ΜΠΛΕ, καθώς όπως αναφέρεται στη σελίδα του κόμματος: Η Τζώρτζια Κεφαλά σπούδασε στο Southeastern college για bachelor of fine arts, αλλά και στη σχολή χορού που στεγαζόταν εκεί με όνομα «Κέντρο Παραστατικών Τεχνών».
Ανεξάρτητοι
Στους 27 ανεξάρτητους:
-Επτά είναι δικηγόροι- νομικοί
-Πέντε είναι γιατροί
Η Κυριακή Μάλαμα, σκηνοθέτης, δηλώνει μονολεκτικά σπουδές “Θέατρο” και παρά το εκτενές βιογραφικό της, για δουλειές και παραστάσεις, δεν διευκρινίζεται πού έγιναν οι θεατρικές σπουδές.
Η πρώην κοινοβουλευτική ομάδα των Σπαρτιατών περιλαμβάνει αγρότη- χωρίς σπουδές, έναν μάγειρα- ζαχαροπλάστη, ένα πλοίαρχο του εμπορικού ναυτικού που είναι ταυτόχρονα και ποδοσφαιρικός παράγοντας- μάνατζερ, αλλά και ένα πρώην μίστερ Ελλάς. Δεν προκύπτουν σπουδές για τους Θανάση Χαλκιά και Γιάννη Δημητροκάλλη.
Οι πτυχιούχοι της Ivy League
Μια ξεχωριστή κατηγορία πτυχιούχων παγκοσμίως είναι οι προερχόμενοι από την Ivy League, όσους δηλαδή έχουν φοιτήσει και αποφοιτήσει από οκτώ σπουδαία αμερικανικά πανεπιστήμια, το Χάρβαρντ, το Γέηλ, το Πρίνστον, το Κολούμπια, το Μπράουν, το Ντάρτμουθ, το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια και το Κορνέλ.
Στο Χάρβαρντ έχουν σπουδάσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως, ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου. Μέλη της Ivy League είναι οι πρώην πρωθυπουργοί Γιώργος Παπανδρέου και Αντώνης Σαμαράς, ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Παύλος Γερουλάνος και η ανεξάρτητη βουλευτής Αθηνά Λινού.
Ειδικότερα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης πραγματοποίησε Ανώτατες Σπουδές στον τομέα των πολιτικών και κοινωνικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο HARVARD των ΗΠΑ (Summa cum laude) από το 1986 – 1990, όπου και τιμήθηκε με τα έπαθλα «Hoopes» και «Tocqueville» για την εκπόνηση της διατριβής του με θέμα την αμερικανική εξωτερική πολιτική απέναντι στην Ελλάδα.
Το 1993 έκανε μεταπτυχιακές σπουδές με αντικείμενο τις Διεθνείς Σχέσεις (ειδίκευση στην Ευρωπαϊκή Ενοποίηση) στο Πανεπιστήμιο STANFORD των Η.Π.Α. Το 1995 έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο HARVARD (Harvard Business School ) των Η.Π.Α.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, αποφοίτησε από το Τμήμα Πληροφορικής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ, στη συνέχεια, ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές του σπουδές στο Harvard Kennedy School (Μάστερ στη Δημόσια Πολιτική) και στο Πανεπιστήμιο MIT (M.Sc. στην Τεχνολογική Πολιτική).
Η Νίκη Κεραμέως είναι απόφοιτος της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Paris II (Panthéon-Assas) με ειδίκευση στο διεθνές δίκαιο, με μεταπτυχιακές σπουδές στο ιδιωτικό διεθνές δίκαιο και τη διαιτησία από το Πανεπιστήμιο Paris II και στο δίκαιο της διαιτησίας από το Harvard Law School (LL.M.).
Ο Σταύρος Παπασταύρου σπούδασε στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, Κατόπιν υποτροφίας, μετέβη στις ΗΠΑ για μεταπτυχιακές σπουδές πάνω στο Διεθνές Δίκαιο και τα Οικονομικά στη Νομική Σχολή του Χάρβαρντ, λαμβάνοντας μεταπτυχιακό δίπλωμα (LLM) με διάκριση, το 1991.
Ο Αντώνης Σαμαράς σπούδασε Οικονομικά, (BA Amherst College) και Διοίκηση Επιχειρήσεων, (MBA Harvard University)
Ο Γιώργος Παπανδρέου σπούδασε στη Σχολή Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Amherst της Μασαχουσέτης Η.Π.Α., στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης για θέματα μεταναστών, έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην Κοινωνιολογία της Ανάπτυξης στο London School of Economics και σε θέματα Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.
Ο Παύλος Γερουλάνος σπούδασε Ιστορία στο Williams College. Το 1994 απέκτησε μεταπτυχιακούς τίτλους από το τμήμα Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Harvard και από το τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου MIT.
Η Αθηνά Λινού σπούδασε στην Ιατρική Σχολή της Αθήνας και στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Harvard.
Η ελληνική ιδιαιτερότητα και οι διεθνείς συγκρίσεις
Σε σύγκριση με άλλα ευρωπαϊκά κοινοβούλια, η Ελλάδα εμφανίζει υψηλό ποσοστό πτυχιούχων βουλευτών, γεγονός που αντανακλά τη γενικότερη τάση υπερ-εκπαίδευσης της ελληνικής κοινωνίας τις τελευταίες δεκαετίες. Παράλληλα, η ισχυρή παρουσία επαγγελμάτων όπως οι δικηγόροι και οι γιατροί στη Βουλή αποτελεί διαχρονικό χαρακτηριστικό του πολιτικού συστήματος.
Την ίδια στιγμή, σε χώρες της Βόρειας Ευρώπης παρατηρείται μεγαλύτερη ποικιλομορφία εκπαιδευτικών και επαγγελματικών προφίλ, κάτι που ενισχύει την πολυφωνία και την εκπροσώπηση διαφορετικών κοινωνικών ομάδων.
Η εκπαιδευτική σύνθεση της Βουλής αποτυπώνει τόσο τη σημασία που αποδίδεται στη γνώση όσο και τη δημοκρατική αρχή της συμμετοχής χωρίς αποκλεισμούς. Αν και η πλειονότητα των βουλευτών διαθέτει υψηλό επίπεδο σπουδών, η ουσία της πολιτικής εκπροσώπησης δεν περιορίζεται σε τίτλους, αλλά κρίνεται καθημερινά μέσα από τη δράση, τις αποφάσεις και τη σύνδεση με την κοινωνία.
