Όπως μεταδίδει το Reuters, πηγές που συμμετείχαν στη συνάντηση με Ευρωπαίους διπλωμάτες στα τέλη Αυγούστου, μετέφεραν πως ο Αμερικανός αξιωματούχος Ντέιβιντ Μπέικερ ξεκαθάρισε ότι «η Ευρώπη πρέπει να πάψει να εξαρτάται υπερβολικά από τις ΗΠΑ», σημειώνοντας πως υπό την ηγεσία του Τραμπ η προσοχή στρέφεται πλέον στην «άμυνα της πατρίδας».
Μάλιστα η απόφαση του Πενταγώνου, με την έγκριση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, να περιορίσει την παροχή στρατιωτικής βοήθειας προς τις χώρες της Βαλτικής –Λετονία, Λιθουανία και Εσθονία– θεωρείται από πολλούς ως στροφή στρατηγικής κατεύθυνσης και ήδη έχει προκαλέσει ανησυχία ότι η Μόσχα ενδέχεται να εκμεταλλευτεί το κενό προχωρώντας σε νέες κινήσεις.
Οι φόβοι για ενδεχόμενη κλιμάκωση επιβεβαιώθηκαν λίγο αργότερα. Την Παρασκευή 19 Σεπτεμβρίου, το Ταλίν κατήγγειλε πως ρωσικά MiG-31 εισήλθαν για περίπου δέκα λεπτά στον εναέριο χώρο της Εσθονίας, πριν αναχαιτιστούν από ιταλικά F-35. Η Μόσχα αρνήθηκε την κατηγορία, επιμένοντας ότι τα αεροσκάφη της κινήθηκαν πάνω από «ουδέτερα ύδατα».
Την ίδια ημέρα, η Πολωνία έκανε λόγο για ρωσικά μαχητικά που προσέγγισαν επικίνδυνα πετρελαϊκή πλατφόρμα, ενώ λίγες ημέρες νωρίτερα είχε καταρρίψει ρωσικά drones.
Ρίχνει τους τόνους ο Τραμπ
Η Ουάσινγκτον κράτησε χαμηλούς τόνους, με τον Τραμπ να αντιδρά αρκετές ώρες αργότερα, δηλώνοντας πως η κατάσταση ίσως αποδειχθεί «μεγάλο πρόβλημα». Στην υπόθεση της Πολωνίας είχε περιοριστεί σε μια λιτή ανάρτηση στο Truth Social με τη λέξη «Πάμε!».
Παρατηρητές σημειώνουν ότι μετά από ένα καλοκαίρι έντονων πρωτοβουλιών, ο Τραμπ δείχνει να έχει περιορίσει την εξωτερική του δραστηριότητα, αφήνοντας τους συμμάχους να αντιμετωπίζουν τις εντάσεις. Ο ίδιος έχει επικεντρωθεί κυρίως σε εσωτερικά θέματα, όπως την εγκληματικότητα, αυτό που χαρακτηρίζει «βίαιη αριστερή δράση» και τη μεταρρύθμιση στη διαδικασία βίζας.
Το καλοκαίρι πάντως είχε εμφανιστεί πιο δραστήριος: διέταξε πλήγματα σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, ενίσχυσε την Ουκρανία με νέα συστήματα Patriot και προχώρησε σε σκληρή ρητορική κατά της Ρωσίας με απειλές για νέες κυρώσεις. Ωστόσο, η πολυαναμενόμενη συνάντηση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αλάσκα δεν απέδωσε, με τον Τραμπ να δηλώνει ότι «η εκεχειρία στην Ουκρανία δεν είναι προϋπόθεση για μόνιμη ειρήνη» – θέση που προσεγγίζει τη Μόσχα, αλλά απορρίπτεται από τους Ευρωπαίους.
Στη Μέση Ανατολή, η αμερικανική κυβέρνηση αρκέστηκε σε διαμαρτυρίες μετά τον βομβαρδισμό γραφείων της Χαμάς στο Κατάρ και κράτησε ουδέτερη στάση απέναντι στις επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Γάζα, παρά τις διεθνείς αντιδράσεις.
Σε τηλεδιάσκεψη στις 4 Σεπτεμβρίου, ο Τραμπ επέκρινε ευρωπαϊκές χώρες ότι «περιμένουν από τις ΗΠΑ να τις διασώσουν, ενώ συνεχίζουν να αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο». Λίγο αργότερα ζήτησε από την Ε.Ε. να επιβάλει «100% δασμούς σε Κίνα και Ινδία» για τις συναλλαγές τους με τη Ρωσία, χαρακτηρίζοντας το μέτρο όρο για πιθανή αμερικανική στήριξη.
Διπλωμάτες επισημαίνουν ότι μια τέτοια απαίτηση δύσκολα μπορεί να εφαρμοστεί, καθώς η Ε.Ε. προτιμά το εργαλείο των κυρώσεων και όχι των δασμών, ενώ θυμίζουν πως ο ίδιος ο Τραμπ έχει μιλήσει για άρση εμπορικών περιορισμών με την Ινδία.
Η αμερικανική πλευρά δεν απάντησε καν στην επιστολή βουλευτών από τις χώρες της Βαλτικής που ζητούσαν επανεξέταση των περικοπών. Όπως σημείωσε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, «πολλοί από τους Ευρωπαίους συμμάχους μας είναι ανάμεσα στις πλουσιότερες χώρες του κόσμου, επομένως είναι απολύτως ικανοί να χρηματοδοτήσουν οι ίδιοι αυτά τα προγράμματα, αν το επιλέξουν».
