Τα αρχέγονα είδη ανθρώπων πριν από εκατομμύρια χρόνια δεν είχαν περιορισμένη νοημοσύνη όπως θα πίστευε κάποιος αλλά είχαν αναπτύξει σημαντικές ικανότητες ανάμεσα στις οποίες η δημιουργία εργαλείων και μάλιστα μεταλαμπάδευαν τις γνώσεις τους στις επόμενες γενιές σύμφωνα με νέα ευρήματα στη βορειοδυτική Κένυα.
Οι ερευνητές βρήκαν ότι οι άνθρωποι που ζούσαν πριν από 2,75 εκατομμύρια χρόνια σε έναν αρχαιολογικό χώρο που ονομάζεται Namorotukunan χρησιμοποιούσαν λίθινα εργαλεία συνεχώς για 300.000 χρόνια. Μέχρι πρόσφατα, τα στοιχεία έδειχναν ότι η χρήση εργαλείων από τους πρώτους ανθρώπους ήταν σποραδική δηλαδή εμφανιζόταν τυχαία και ξεχνιόταν γρήγορα.
Η ανακάλυψη στο Namorotukunan είναι η πρώτη που δείχνει ότι η τεχνολογία αυτή μεταδιδόταν από γενιά σε γενιά επί χιλιάδες χρόνια.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Ντέιβιντ Μπράουν του Πανεπιστημίου George Washington στην Ουάσινγκτον, ο οποίος ηγήθηκε της έρευνας που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «Nature Communications» το εύρημα αυτό αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι χρειάζεται ριζική αναθεώρηση στην κατανόησή μας για την ανθρώπινη εξέλιξη.
«Πιστεύαμε ότι η χρήση εργαλείων μπορεί να ήταν κάτι στιγμιαίο που εξαφανίστηκε γρήγορα. Όταν όμως βλέπουμε 300.000 χρόνια συνεχούς δραστηριότητας, αυτό απλώς δεν είναι δυνατό. Αυτό δείχνει μια μακρά συνέχεια συμπεριφοράς. Η χρήση εργαλείων στους ανθρώπους και στους προγόνους τους είναι πιθανό να ξεκίνησε πολύ νωρίτερα και να ήταν πολύ πιο συνεχής απ’ όσο νομίζαμε»
δήλωσε ο Μπράουν.
Τα ευρήματα
Τα λίθινα εργαλεία ήταν τόσο κοφτερά, ώστε οι ερευνητές μπορούσαν να κόψουν τα δάχτυλά τους με μερικά από αυτά. Οι αρχαιολόγοι δούλεψαν δέκα χρόνια στο Namorotukunan και αποκάλυψαν περίπου 1,300 κοφτερά θραύσματα, λίθινες σφύρες και πυρήνες λίθων, όλα φτιαγμένα με προσεκτικό χτύπημα πετρών που είχαν συλλεχθεί από κοίτες ποταμών.
Αυτά τα εργαλεία αντιπροσωπεύουν την τεχνολογία Oldowan, την πρώτη ευρέως διαδεδομένη τεχνική κατασκευής λίθινων εργαλείων.
Τα ίδια είδη εργαλείων βρέθηκαν σε τρεις διαφορετικές γεωλογικές στρώσεις που αντιστοιχούν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους.
Πολλές πέτρες είχαν επιλεγεί προσεκτικά για την ποιότητά τους, γεγονός που δείχνει ότι οι δημιουργοί τους ήταν επιδέξιοι και ήξεραν τι έψαχναν, σύμφωνα με τον γεωεπιστήμονα Δρ. Νταν Πάλου Ρολιέ του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο στη Βραζιλία.
«Αυτό που βλέπουμε εδώ είναι ένα απίστευτο επίπεδο πολυπλοκότητας. Αυτοί οι άνθρωποι ήταν εξαιρετικά διορατικοί γεωλόγοι. Ήξεραν πώς να βρουν τα καλύτερα υλικά και τα εργαλεία τους είναι πραγματικά εξαιρετικά. Μπορούμε να κόψουμε τα δάχτυλά μας με μερικά από αυτά»
δήλωσε στο BBC ο Ρολιέ.
Η χρήση
Τα γεωλογικά στοιχεία δείχνουν ότι η χρήση εργαλείων πιθανότατα βοήθησε αυτούς τους πρώτους ανθρώπους να επιβιώσουν από δραματικές αλλαγές στο κλίμα. «Το τοπίο μετατράπηκε από πλούσιους υγρότοπους σε ξηρές, καμένες σαβάνες και ημιερήμους», ανέφερε η Ράχαμπ Κινιαντζούι ανώτερη επιστήμονας στα Εθνικά Μουσεία της Κένυας.
Αυτές οι ραγδαίες περιβαλλοντικές μεταβολές θα ανάγκαζαν τα περισσότερα ζώα είτε να προσαρμοστούν εξελικτικά είτε να μετακινηθούν.
Όμως οι κατασκευαστές εργαλείων στην περιοχή ευδοκίμησαν χάρη στην τεχνολογία όπως εξήγησε ο Ρολιέ. «Η τεχνολογία επέτρεψε στους πρώτους κατοίκους της Ανατολικής Τουρκάνα να επιβιώσουν σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο περιβάλλον όχι προσαρμόζοντας το σώμα τους, αλλά τον τρόπο που έβρισκαν τροφή.»
Η παρουσία εργαλείων σε διαφορετικά στρώματα δείχνει ότι, για μια μακρά και αδιάλειπτη περίοδο, αυτοί οι πρωτόγονοι άνθρωποι αντιστάθηκαν στη φυσική εξέλιξη, ελέγχοντας το περιβάλλον τους αντί να αφήνουν το περιβάλλον να τους ελέγχει.
«Η χρήση εργαλείων σήμαινε ότι δεν χρειάστηκε να εξελιχθούν βιολογικά για να προσαρμοστούν στις αλλαγές. Αντίθετα ανέπτυξαν την τεχνολογία που χρειάζονταν για να αποκτήσουν τροφή εργαλεία για να σχίζουν τα κουφάρια ζώων και να ξεθάβουν φυτά»
λέει ο Ρολιέ.
Ο χώρος του Namorotukunan, που βρίσκεται στη λεκάνη της Τουρκάνα στην Κένυα, είναι κοντά στην αρχαία κοίτη ενός ποταμού που έχει πλέον στερέψει, και κάποτε προσέλκυε οικισμούς πρώιμων ανθρώπων και προγόνων τους. Εκεί υπάρχουν στοιχεία ότι τα εργαλεία αυτά χρησιμοποιούνταν για να τεμαχίζουν οστά ζώων — απόδειξη ότι αυτοί οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν το κρέας ως σταθερή πηγή τροφής.
«Η τεχνολογία έδινε στους πρώτους αυτούς κατοίκους ένα πλεονέκτημα. Μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε διαφορετικούς τύπους τροφής καθώς το περιβάλλον άλλαζε. Οι πηγές τροφής μεταβάλλονταν, αλλά χάρη στα εργαλεία τους μπορούσαν να ξεπερνούν αυτά τα εμπόδια»
σύμφωνα με τον Ρολιέ.
Οι εφευρέτες
Περίπου 2,75 εκατομμύρια χρόνια πριν, η περιοχή κατοικούνταν από μερικούς από τους πρώτους ανθρώπους, που είχαν σχετικά μικρούς εγκεφάλους. Αυτοί οι πρώιμοι άνθρωποι φαίνεται πως συνυπήρχαν με προανθρώπινες ομάδες, τους αυστραλοπίθηκους, που είχαν μεγαλύτερα δόντια και χαρακτηριστικά ανάμεσα σε χιμπατζή και άνθρωπο.
Οι δημιουργοί των εργαλείων στο Namorotukunan πιθανότατα ανήκαν σε μία ή και στις δύο αυτές ομάδες. Η ανακάλυψη αντιστρέφει την καθιερωμένη άποψη ότι η συνεχής χρήση εργαλείων εμφανίστηκε πολύ αργότερα, μεταξύ 2,4 και 2,2 εκατομμυρίων ετών, όταν ο εγκέφαλος των ανθρώπων είχε ήδη αυξηθεί σημαντικά σε μέγεθος.
«Το επιχείρημα μέχρι τώρα ήταν ότι η χρήση εργαλείων συνδέεται με την αύξηση του μεγέθους του εγκεφάλου, επειδή αυτά τα εργαλεία βοηθούσαν στη διατροφή του. Αλλά αυτό που βλέπουμε στο Namorotukunan είναι ότι τα πρώιμα αυτά εργαλεία χρησιμοποιούνταν πολύ πριν αυξηθεί το μέγεθος του εγκεφάλου. Πιθανόν να έχουμε υποτιμήσει δραματικά αυτούς τους πρώιμους ανθρώπους και προγόνους μας. Μπορούμε πλέον να εντοπίσουμε τις ρίζες της ανθρώπινης ικανότητας να προσαρμοζόμαστε μέσω της τεχνολογίας πολύ πιο πίσω στον χρόνο, έως και 2,75 εκατομμύρια χρόνια πριν, ίσως και νωρίτερα»
αναφέρει ο Μπράουν.
