Οι ΗΠΑ επιχειρούν να αποτρέψουν την Ευρώπη να χρησιμοποιήσει τα δεσμευμένα ρωσικά κεφάλαια για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας και η αντιπαράθεση Ουάσινγκτον – Βρυξελλών εισέρχεται σε νέα φάση.
Το Bloomberg επικαλείται Ευρωπαίους διπλωμάτες, σύμφωνα με τους οποίους η Ουάσινγκτον έχει κάνει παρασκηνιακές εκκλήσεις σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ζητώντας να «παγώσει» το σχέδιο χορήγησης μεγάλου δανείου προς το Κίεβο, το οποίο θα καλυπτόταν από τα περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας που έχουν δεσμευτεί στην Ευρώπη.
Οι ΗΠΑ θεωρούν ότι τα κεφάλαια αποτελούν κρίσιμο μοχλό πίεσης σε πιθανές μελλοντικές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Μόσχας και Κιέβου και εκφράζουν την ανησυχία πως η διοχέτευσή τους στην πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας θα μπορούσε να παρατείνει τη σύγκρουση.
Ευρωπαϊκή πρόταση δανεισμού 90 δισ. ευρώ
Ωστόσο, στην παρούσα περίοδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καταθέσει πρόταση για την αξιοποίηση των αποθεματικών αυτών ως εγγύηση για δάνειο ύψους έως 90 δισ. ευρώ, με στόχο να καλυφθούν οι οικονομικές και αμυντικές ανάγκες της Ουκρανίας έως το 2027.
Με βάση τις εκτιμήσεις, περίπου 210 δισ. ευρώ ρωσικών περιουσιακών στοιχείων βρίσκονται σήμερα σε ευρωπαϊκή δικαιοδοσία, ενώ το πλαίσιο χρήσης τους θα μπορούσε να διευρυνθεί περαιτέρω μετά το 2028.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν προχώρησε σε επίσημο σχόλιο σχετικά με τις πληροφορίες.
Μετατόπιση βάρους προς την Ευρώπη
Η παρέμβαση των ΗΠΑ έρχεται ενώ η Ουάσιγκτον ασκεί αυξανόμενες πιέσεις προς το Κίεβο για ειρηνευτική συμφωνία, ακόμη και με δύσκολους όρους, την ώρα που η κυβέρνηση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχει περιορίσει σημαντικά τόσο τη στρατιωτική όσο και την οικονομική στήριξη προς την Ουκρανία, μεταφέροντας το κύριο βάρος στην Ευρώπη.
Παράλληλα, τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία εντάσσονται και στην αμερικανική πρόταση 28 σημείων για ειρηνευτικές συνομιλίες. Η Ουάσινγκτον αφήνει ανοιχτό το σενάριο μελλοντικής χρήσης τους για μεταπολεμικές επενδύσεις υπό αμερικανικό συντονισμό.
Το «αγκάθι» του Βελγίου
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιμένουν ότι η διαχείριση των κεφαλαίων αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ξεκαθάρισε ότι «δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να μεταφερθούν τα χρήματα στις ΗΠΑ», υπογραμμίζοντας πως η κοινή ευρωπαϊκή θέση είναι να κατευθυνθούν τα κεφάλαια στην Ουκρανία.
Ωστόσο, η πρόταση προσκρούει σε αντιστάσεις. Το Βέλγιο, όπου άλλωστε είναι και το μέρος που φιλοξενείται μεγάλος όγκος των ρωσικών κεφαλαίων, εκφράζει έντονες επιφυλάξεις, φοβούμενο τόσο το οικονομικό βάρος σε περίπτωση μελλοντικών νομικών διεκδικήσεων από τη Ρωσία όσο και τον κίνδυνο ρωσικών αντιποίνων κατά ευρωπαϊκών συμφερόντων.
Ο καγκελάριος της Γερμανίας αναμένεται να συζητήσει το ζήτημα σήμερα στις Βρυξέλλες με τον πρωθυπουργό του Βελγίου και την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε μια προσπάθεια να αρθούν οι αντιρρήσεις ενόψει της συνόδου κορυφής της ΕΕ στο τέλος του μήνα.
Σενάρια και πολιτικά εμπόδια
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει ως εναλλακτική την παροχή εγγυήσεων μέσω του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού ή των κρατών-μελών. Στο τραπέζι βρίσκεται και η ιδέα έκδοσης κοινού ευρωπαϊκού χρέους, μια πρόταση που σκοντάφτει στην άρνηση χωρών όπως η Γερμανία.
Την ίδια ώρα, η Ουγγαρία αντιτίθεται συνολικά στη χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Παράλληλα, η Σλοβακία μπλοκάρει κάθε μέτρο που σχετίζεται με στρατιωτική ενίσχυση της Ουκρανίας.
Το σχέδιο, πάντως, απαιτεί ειδική πλειοψηφία και όχι ομοφωνία, γεγονός που διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο έγκρισής του.
