Η Δανία είχε καταρτίσει μυστικά σχέδια για την ανατίναξη των διαδρόμων προσγείωσης στη Γροιλανδία προκειμένου να εμποδίσει μια αμερικανική εισβολή στο τεράστιο νησί της Αρκτικής κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, σύμφωνα με έγγραφα που αποχαρακτηρίστηκαν πρόσφατα.
Τα σχέδια, τα οποία χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1950, αποκαλύπτουν το επίπεδο της έντασης μεταξύ της Κοπεγχάγης και του στενότερου συμμάχου της στο ΝΑΤΟ σχετικά με την κυριαρχία της Γροιλανδίας, η οποία θεωρούνταν στρατηγικά ζωτικής σημασίας για την άμυνα της Βόρειας Αμερικής έναντι της Σοβιετικής Ένωσης.
Σύμφωνα με τα έγγραφα, οι δανικές αρχές φοβούνταν ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να καταλάβουν τον έλεγχο των αεροπορικών βάσεων και άλλων υποδομών στη Γροιλανδία χωρίς τη συγκατάθεση της Δανίας σε περίπτωση κρίσης. Ως απάντηση, στρατιωτικοί σχεδιαστές ετοίμασαν λεπτομερείς οδηγίες για την τοποθέτηση εκρηκτικών σε βασικούς διαδρόμους προσγείωσης ώστε να καταστούν άχρηστοι για τα αμερικανικά αεροσκάφη.
«Είναι μια εντυπωσιακή υπενθύμιση του πόσο σοβαρά έπαιρνε η Δανία την κυριαρχία της στη Γροιλανδία, ακόμη και έναντι του κύριου προστάτη της», δήλωσε ο Peer Meinertsen, ιστορικός που εξέτασε τα έγγραφα. «Η ιδέα ότι θα κατέστρεφαν τη δική τους υποδομή για να σταματήσουν έναν σύμμαχο δείχνει το βάθος της δυσπιστίας εκείνη την εποχή».
Η Γροιλανδία φιλοξενούσε αρκετές κρίσιμες αμερικανικές εγκαταστάσεις κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, συμπεριλαμβανομένης της αεροπορικής βάσης Thule, η οποία αποτελούσε βασικό κρίκο στο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για επερχόμενους σοβιετικούς πυραύλους. Ενώ η Δανία επέτρεπε την αμερικανική παρουσία, ήταν πάντα ευαίσθητη σε οποιαδήποτε καταπάτηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Τα έγγραφα δείχνουν επίσης ότι τα σχέδια ανατίναξης κρατήθηκαν αυστηρά απόρρητα, με μόνο έναν μικρό κύκλο ανώτερων αξιωματούχων στην Κοπεγχάγη να γνωρίζει την ύπαρξή τους. Ποτέ δεν τέθηκαν σε εφαρμογή, αλλά παρέμειναν μέρος του δανικού αμυντικού δόγματος για τη Γροιλανδία για αρκετά χρόνια.
Η αποκάλυψη έρχεται σε μια στιγμή ανανεωμένου ενδιαφέροντος για την Αρκτική, με τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα να ανταγωνίζονται για επιρροή στην περιοχή. Η Γροιλανδία, η οποία παραμένει μέρος του βασιλείου της Δανίας αλλά έχει εκτεταμένη αυτονομία, βρίσκεται για άλλη μια φορά στο επίκεντρο των γεωπολιτικών εντάσεων.
Το υπουργείο Άμυνας της Δανίας αρνήθηκε να σχολιάσει τα ιστορικά έγγραφα, σημειώνοντας ότι αντικατοπτρίζουν μια περασμένη εποχή της στρατηγικής του Ψυχρού Πολέμου. Ωστόσο, για πολλούς στη Γροιλανδία, οι αποκαλύψεις αποτελούν περαιτέρω απόδειξη του πώς το νησί τους χρησιμοποιήθηκε ως πιόνι στους παγκόσμιους αγώνες εξουσίας χωρίς τη δική τους γνώμη ή συμμετοχή, σύμφωνα με δημοσίευμα των “Financial Times”.
