Οι βασικές μεταρρυθμίσεις που έγιναν πράξη φέτος, καθώς και τα πιο σημαντικά επιτεύγματα της κυβέρνησης, παρουσιάστηκαν στο υπουργικό συμβούλιο, με αντικείμενο θέματα που αφορούν το Ενοποιημένο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής για το νέο έτος, το Ενιαίο Ψηφιακό Μητρώο Παρακολούθησης Υποθέσεων Διαφθοράς, την Πολιτική Προστασία και την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Τις κύριες προτεραιότητες του κυβερνητικού έργου για το 2026, τόσο σε νομοθετικό επίπεδο όσο και σε σχέση με τις μεταρρυθμίσεις που έχουν δρομολογηθεί, επισήμανε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Επικρατείας Κωστης Χατζηδάκης.
Στις κορυφαίες στιγμές της ελληνικής οικονομίας τη χρονιά που φεύγει -όπως είπε ο κ.Χατζηδάκης- καταγράφονται η προεδρία του Eurogroup, η ραγδαία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, συνδυαστικά με την πρόωρη αποπληρωμή μνημονιακών δανείων που εξοικονομούν 1,6 δισ. ευρώ, η βελτίωση της κατάταξης της χώρας στην επενδυτική βαθμίδα, το ρεκόρ 17ετίας στη μείωση της ανεργίας, οι διπλάσιοι ρυθμοί ανάπτυξης της οικονομίας από τον μ.ο της ΕΕ, η μεγαλύτερη ιστορικά φορολογική μεταρρύθμιση υπέρ νέων και οικογενειών, η συνεχής καλή πορεία της Ελλάδας στις εκταμιεύσεις του ΤΑΑ (23,5 δισ. ευρώ έως σήμερα, όσο ένα ΕΣΠΑ, σε 3,5 χρόνια και 4η χώρα στην ΕΕ στην υποβολή αιτημάτων εκταμίευσης), οι ενεργειακές συμφωνίες με Exxon Mobil και Chevron που έχουν μείζονα γεωπολιτική σημασία και η έναρξη ερευνητικών γεωτρήσεων για πρώτη φορά μετά από 40 χρόνια, καθώς και η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής χάρη στην ψηφιοποίηση των ελέγχων και των συναλλαγών που εξαφάνισε τη διαφορά που χώριζε την Ελλάδα από την EE σε σχέση με το κενό ΦΠΑ.
Στην κοινωνία και το κράτος: τα 4 πρώτα μη κρατικά πανεπιστήμια, η ιστορική συμφωνία των κοινωνικών εταίρων για την επέκταση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, το πρόγραμμα “Μαριέττα Γιαννάκου” με τις ανακαινίσεις 431 παλαιών σχολείων, το νέο πλαίσιο αντιμετώπισης της βίας στα ΑΕΙ, ο εκσυγχρονισμός του ΕΣΥ με το πρόγραμμα ανακαινίσεων σε Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών και κέντρα υγείας, το πρόγραμμα προληπτικών εξετάσεων, οι κινητές μονάδες υγείας σε ορεινές νησιωτικές κοινότητες, η ψηφιακή ιχνηλάτηση που μειώνει τους χρόνους αναμονής στα ΤΕΠ, ο διπλασιασμός των δαπανών υγείας και άμυνας, η παραλαβή της πρώτης φρεγάτας Belh@rra, η βελτίωση στους δείκτες του κράτους δικαίου και της ελευθερίας των ΜΜΕ με βάση την ετήσια έκθεση της ΕΕ, η συνεχιζόμενη ψηφιοποίηση του κράτους που μειώνει τη γραφειοκρατία και βελτιώνει τις συνθήκες ζωής ευάλωτων ομάδων πληθυσμού όπως τα ΑμεΑ, ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός και τα θαλάσσια πάρκα, στο πλαίσιο άσκησης δικαιωμάτων που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο, για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, καθώς και η παράδοση του οδικού άξονα Πατρών-Πύργου και η νέα στρατηγική μας για την οδική ασφάλεια (ΚΟΚ, κάμερες, αστυνόμευση) που πέτυχε φέτος τη μείωση θανάτων στους δρόμους κατά 30%.
Στον κυβερνητικό σχεδιασμό για το 2026 βρίσκονται 60 σημαντικές μεταρρυθμίσεις και 40 εμβληματικά έργα και επενδύσεις που θα παραδοθούν. Μεταξύ άλλων, το μετρό Θεσσαλονίκης με την επέκταση στην Καλαμαριά, ο Ε65, οι δύο νέες φρεγάτες Belh@rra και η αναβάθμιση των F16, η ενίσχυση της οδικής ασφάλειας με νέες κάμερες τεχνητής νοημοσύνης, η νέα αρχή για την προστασία του καταναλωτή και τον αποτελεσματικότερο έλεγχο αθέμιτων πρακτικών στην αγορά, η ενεργοποίηση του πρόσθετου χρηματοδοτικού εργαλείου του ευρωπαϊκού κοινωνικού κλιματικού ταμείου με 4,7 δισ. ευρώ, οι μειώσεις εισφορών και φόρων, η παράδοση των μεγάλων έργων στη Θεσσαλία, η ενίσχυση του στόλου των αστικών λεωφορείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, η αναδιοργάνωση των πολεοδομιών μαζί με την ολοκλήρωση του κτηματολογίου, το σχέδιο μας για τη λειψυδρία, ο νέος σχεδιασμός για τις αγροτικές ενισχύσεις, οι επενδύσεις στο αρδευτικό δίκτυο της χώρας, η παράδοση του πρώτου εργοστασίου τεχνητής νοημοσύνης, η παράδοση του προγράμματος ΑΙΓΙΣ αλλά και του συνόλου των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης στην υγεία, οι νέες ανακαινίσεις σχολικών μονάδων μαζί με την προσθήκη νέων προτύπων και πειραματικών σχολείων, η σταθερή φροντίδα μας για τα άτομα με αναπηρία η ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης στη δικαιοσύνη με τα έργα ψηφιοποίησης, νέων δικαστικών κτιρίων αλλά και την επιτάχυνση σε δικονομικές διαδικασίες, το σχέδιο μας κατά της διαφθοράς και η πολιτική μας για προστασία των συνόρων και ενίσχυση της νόμιμης μετανάστευσης.
Μητρώο Παρακολούθησης Υποθέσεων Διαφθοράς
Από την πλευρά τους ο υπουργός Δικαιοσύνης Γεώργιος Φλωρίδης και ο υφυπουργός Ιωάννης Μπούγας παρουσίασαν στο Υπουργικό Συμβούλιο το νομοσχέδιο για το Ενιαίο Ψηφιακό Μητρώο Παρακολούθησης Υποθέσεων Διαφθοράς.
Ειδικότερα με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, προβλέπεται η σύσταση στο Υπουργείο Δικαιοσύνης ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων με την επωνυμία «Ενιαίο Μητρώο για την παρακολούθηση υποθέσεων διαφθοράς». Το κεντρικό αυτό Μητρώο θα έχει ως αντικείμενο την τήρηση, ενημέρωση και λειτουργία ψηφιακού συστήματος καταγραφής των διαδικαστικών σταδίων των αδικημάτων διαφθοράς, από το αρχικό στάδιο διερεύνησης, μέχρι την αμετάκλητη περάτωση της υπόθεσης, με σκοπό τη συστηματική παρακολούθηση της πορείας των υποθέσεων αυτών, τη συγκέντρωση και παραγωγή στατιστικών δεδομένων, την εξαγωγή συμπερασμάτων για τη βέλτιστη εφαρμογή του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου και την πάταξη της διαφθοράς, τη διασφάλιση της αποτελεσματικότερης και ταχύτερης απονομής της ποινικής δικαιοσύνης και την εμπέδωση του αισθήματος ασφάλειας δικαίου.
Το Μητρώο θα λειτουργεί ως ενιαίο ψηφιακό σύστημα οργανωμένων δεδομένων και πληροφοριών, για τις υποθέσεις διαφθοράς, στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας. Θα διασφαλίζει την άμεση ενημέρωση και τη διαλειτουργικότητα μεταξύ όλων των αρμόδιων Αρχών.
Ως υπόχρεοι ενημέρωσης του Μητρώου και καταχώρισης των στοιχείων στην πλατφόρμα θα είναι πιστοποιημένοι υπάλληλοι των ακόλουθων Αρχών: Βουλή των Ελλήνων, Δικαστήρια και Εισαγγελίες, Αστυνομικές Αρχές, Εθνική Αρχή Διαφάνειας, Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων.
Επίσης, προβλέπεται η σύνταξη ετήσιας έκθεσης, προσβάσιμης στους πολίτες μέσω της δημοσίευσής της στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Δικαιοσύνης, αλλά και η υποβολή της στην Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής προκειμένου η διαδικασία λειτουργίας του Μητρώου να διέπεται από απόλυτη διαφάνεια και να υπόκειται, ως προς την αποτελεσματικότητά της, σε διαρκή αξιολόγηση.
Στόχο αποτελεί η συλλογή αξιόπιστων στατιστικών στοιχείων στο πλαίσιο συμμόρφωσης προς τις υποχρεώσεις της χώρας, οι οποίες πηγάζουν από διεθνή και ευρωπαϊκά κείμενα κατά της διαφθοράς και αποτιμώνται από τους αντίστοιχους μηχανισμούς αξιολόγησης και η συμβολή στην ενίσχυση της διαφάνειας και της εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς.
Πολιτική Προστασία
Ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Ιωάννης Κεφαλογιάννης παρουσίασε στο Υπουργικό Συμβούλιο το νομοσχέδιο για την αναμόρφωση του συστήματος πρόληψης, ετοιμότητας και απόκρισης έναντι δασικών πυρκαγιών και λοιπών φυσικών, τεχνολογικών ή ανθρωπογενών καταστροφών.
Το προτεινόμενο νομοσχέδιο επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα πολυδιάστατο και επείγον πρόβλημα που έχει οξυνθεί τα τελευταία χρόνια: η Ελλάδα βρίσκεται πλέον σε ένα νέο πυροκλιματικό καθεστώς, με πυρκαγιές μεγαλύτερης έντασης, ταχύτερης εξέλιξης και αυξημένης συχνότητας, οι οποίες εκδηλώνονται συχνά σε πολλαπλά, μεικτά και περιαστικά μέτωπα. Η πραγματικότητα αυτή καθιστά αναγκαία την αναδιοργάνωση και αναβάθμιση του Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, με παρεμβάσεις σε όλα τα στάδια του κύκλου κινδύνου – πρόληψη, απόκριση και αποκατάσταση. Πρωταρχικός στόχος είναι να αντιμετωπιστεί η έλλειψη ενιαίας επιχειρησιακής εικόνας, ώστε όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς να έχουν άμεση πρόσβαση στην πρωτογενή πληροφορία. Παράλληλα, θεμελιώνεται ένας μακρόπνοος εθνικός στρατηγικός σχεδιασμός που υπερβαίνει τις αποσπασματικές πολιτικές του παρελθόντος. Το νομοσχέδιο δίνει έμφαση στην προληπτική δασοπροστασία, όπως η προδιαγεγραμμένη καύση, με στόχο την αποκατάσταση της «ζωής» των δασικών οικοσυστημάτων. Ιδιαίτερη μέριμνα δίνεται στην εκπαίδευση του πυροσβεστικού προσωπικού, η οποία καλείται να ευθυγραμμιστεί με τις σύγχρονες διεθνείς ακαδημαϊκές εξελίξεις. Επίσης, προβλέπεται η ενίσχυση των τοπικών βραχιόνων της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού με εξειδικευμένο προσωπικό. Στον τομέα του εθελοντισμού επιχειρείται ο καλύτερος συντονισμός διάσπαρτων δυνάμεων, ενώ εισάγεται μηχανισμός άντλησης επιχειρησιακών διδαγμάτων από τις κρίσεις. Τέλος, η αύξηση των πτητικών μέσων και η ένταξη περισσότερων drones καθιστούν αναγκαία τη δημιουργία νέας Διεύθυνσης στο Αρχηγείο και την αναβάθμιση της Υ.Ε.Μ.Π.Σ., η οποία θα λειτουργεί ως «Σμηναρχία» της νέας δομής.
Σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, οι επιδιωκόμενοι στόχοι της προωθούμενης νομοθετικής πρωτοβουλίας συντείνουν στη διαμόρφωση ενός πλήρως ολοκληρωμένου και σύγχρονου συστήματος πολιτικής προστασίας, όπου η πρόληψη, η ετοιμότητα και η απόκριση θα βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, εξελιγμένες ψηφιακές υποδομές και έναν ενιαίο επιχειρησιακό σχεδιασμό σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Στον άμεσο χρονικό ορίζοντα επιδιώκεται η ταχεία λειτουργική αναβάθμιση του Εθνικού Μηχανισμού Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Κινδύνων μέσω της άμεσης ενεργοποίησης των νέων δομών. Η δημιουργία νέων μητρώων, επικουρικών δυνάμεων και επικαιροποιημένων διαύλων επικοινωνίας στοχεύει στη μείωση του χρόνου απόκρισης σε δασικές πυρκαγιές και λοιπές φυσικές καταστροφές ήδη από την επόμενη αντιπυρική περίοδο.
Τεχνητή Νοημοσύνη στα υπουργεία
Τέλος, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτριος Παπαστεργίου παρουσίασε στο Υπουργικό Συμβούλιο πρακτικές οδηγίες για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης από τα υπουργεία.
Συγκεκριμένα παρουσιάστηκε η συνολική στρατηγική προσέγγιση για την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη Δημόσια Διοίκηση, με έμφαση στην ανάγκη ουσιαστικής ενημέρωσης και εκπαίδευσης του ανθρώπινου δυναμικού. Υπογραμμίστηκε ότι η επιτυχής ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν συνιστά αποκλειστικά τεχνολογικό εγχείρημα, αλλά προϋποθέτει τη διαμόρφωση ενός κοινού πλαισίου κατανόησης και αντίληψης, τόσο σε πολιτικό όσο και σε υπηρεσιακό επίπεδο.
Παρουσιάστηκε, επίσης, η μέχρι σήμερα πρόοδος των σχετικών πρωτοβουλιών, καθώς και οι ψηφιακές και θεσμικές υποδομές που αναπτύσσονται για τη συστηματική και ασφαλή αξιοποίησή της. Τονίστηκε η ανάγκη, ώστε η μετάβαση στην Τεχνητή Νοημοσύνη να πραγματοποιηθεί με οργανωμένο και συντονισμένο τρόπο, στη βάση στενής συνεργασίας μεταξύ πολιτικής και διοικητικής ηγεσίας.
Παράλληλα, αναδείχθηκαν ενδεικτικά διεθνή παραδείγματα εφαρμογών, καθώς και οι βασικές προκλήσεις που συνοδεύουν τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στον Δημόσιο Τομέα. Στο ίδιο πλαίσιο, ζητήθηκε από τα υπουργεία να προχωρήσουν σε συστηματική καταγραφή των δεδομένων που διαθέτουν και του τρόπου αξιοποίησής τους, σε πλήρη συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, καθώς και να μεταφέρουν συγκεκριμένα ζητήματα, ανάγκες και προκλήσεις που χρήζουν αντιμετώπισης και μπορούν να επιλυθούν με λύσεις Τεχνητής Νοημοσύνης.
Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάστηκε ειδικά σχεδιασμένο σεμινάριο, το οποίο αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αναβαθμίσει τη λειτουργία του κράτους, τα βασικά κριτήρια σχεδιασμού και αξιολόγησης σχετικών λύσεων, καθώς και τους κύριους προβληματισμούς που ανακύπτουν κατά την εφαρμογή τους στον δημόσιο τομέα, ιδίως ως προς τη χρησιμότητα, την ασφάλεια, τη συμμόρφωση και την προστιθέμενη αξία για τον πολίτη.
