Σκεπτικισμός επικρατεί για τις αληθινές προθέσεις του Πούτιν, καθώς πολλοί εκτιμούν ότι επιχειρεί απλώς να κερδίσει χρόνο και εδάφη στο μέτωπο, ενώ το ρίσκο εμφανίζεται πρόθυμος να αναλάβει ο Τραμπ.
Μάλιστα η προοπτική να βρεθούν στο ίδιο τραπέζι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Ουκρανός ηγέτης Βολοντίμιρ Ζελένσκι παρουσιάζεται από τον Ντόναλντ Τραμπ ως η πιο κοντινή ευκαιρία για απευθείας διάλογο από το 2019.
Ωστόσο, τα εμπόδια παραμένουν τεράστια, καθώς το Κίεβο ζητά εγγυήσεις και η Ρωσία κουβαλά ένα βεβαρημένο παρελθόν αθετημένων δεσμεύσεων.
Σύμφωνα με ανάλυση της Wall Street Journal, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να αναδείξει την πιθανή συνάντηση Πούτιν – Ζελένσκι ως σημείο καμπής για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η εικόνα των δύο ηγετών σε κοινό τραπέζι θα είχε τεράστια διπλωματική βαρύτητα. Ωστόσο, το εμπόδιο δεν είναι απλώς η φυσική παρουσία τους σε έναν χώρο, αλλά η ειλικρινής διάθεση για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Για το Κίεβο, η συνάντηση αυτή πρέπει να συνοδευτεί από σαφείς εγγυήσεις ασφαλείας, είτε μέσω της ΕΕ είτε των ΗΠΑ. Για τη Μόσχα, αντίθετα, η συμμετοχή δυτικών δυνάμεων σε ειρηνευτική δύναμη θεωρείται «απαράδεκτη». Αυτό το χάσμα περιπλέκει τα πράγματα, παρά τα αισιόδοξα μηνύματα για μια συνάντηση, που είναι εφικτή.
Παράλληλα, ο σκεπτικισμός γύρω από την στάση του Πούτιν παραμένει έντονος. Η Ρωσία έχει παραβιάσει επανειλημμένα δεσμεύσεις που είχε αναλάβει, όπως η δέσμευση να μην προχωρήσει σε νέα εισβολή μετά το 2014. Αυτή η αθετημένη υπόσχεση τροφοδοτεί τη δυσπιστία, ακόμη κι αν υπογραφεί νέα συμφωνία. «Χρειαζόμαστε απαντήσεις για το αν ο Πούτιν διαπραγματεύεται με καλή πίστη ή απλώς κερδίζει χρόνο» τόνισε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρώην αξιωματούχος Τσαρλς Κούπσαν.
Η ιδέα ότι δύο ηγέτες, οι οποίοι δεν έχουν συναντηθεί εδώ και έξι χρόνια, μπορούν να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι, θεωρείται από μόνη της δύσκολη. Οι πολεμικές επιχειρήσεις συνεχίζονται, οι εκατέρωθεν απώλειες συσσωρεύονται και οι θέσεις παραμένουν αμετακίνητες. Η Ρωσία αξιώνει παραχώρηση του Ντονμπάς, κάτι που το Σύνταγμα της Ουκρανίας απαγορεύει, ενώ το Κίεβο επιμένει σε άμεση κατάπαυση του πυρός, που η Μόσχα απορρίπτει.
Ακόμη και αν επιτευχθεί μια πρώτη… χειραψία, η ουσιαστική πρόοδος δεν είναι δεδομένη. Όπως παραδέχθηκε και ο Τραμπ, το τέλος του πολέμου αποδεικνύεται πιο περίπλοκο απ’ όσο φανταζόταν, παρά τις προεκλογικές διακηρύξεις του ότι θα μπορούσε να ολοκληρώσει συμφωνία μέσα σε μία ημέρα.
Ο σκεπτικισμός για τις ρωσικές δεσμεύσεις
Το βασικό ζήτημα που σκιάζει κάθε διαπραγμάτευση είναι η αξιοπιστία της Μόσχας. Η Ρωσία έχει στο παρελθόν αποδεχθεί διεθνείς συμφωνίες και στη συνέχεια τις έχει παραβιάσει, είτε με νέες στρατιωτικές κινήσεις είτε με πολιτικές παρεμβάσεις στα ουκρανικά εδάφη.
Αυτό το ιστορικό αθέτησης συμφωνιών προκαλεί εύλογη δυσπιστία σε Ουάσινγκτον και Βρυξέλλες. Η ερώτηση που επανέρχεται, είναι αν ο Πούτιν προτίθεται πραγματικά να αναγνωρίσει την απώλεια της Ουκρανίας ή αν χρησιμοποιεί τον διάλογο ως εργαλείο τακτικής καθυστέρησης, για να συνεχίσει τον πόλεμο υπό καλύτερους όρους.
Η Ρωσία, με τις πρόσφατες επιθέσεις σε ουκρανικές πόλεις ακόμη και την παραμονή της συνόδου στον Λευκό Οίκο, δείχνει ότι δεν προτίθεται να «παγώσει» τις επιχειρήσεις. Αυτή η αντίφαση ενισχύει τον φόβο ότι κάθε συμφωνία μπορεί να αποδειχθεί εύθραυστη και προσωρινή.
Το ρίσκο του Τραμπ
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο αντιφατικές λογικές: την ανάγκη για μια άμεση εκεχειρία και την πολιτική πραγματικότητα μιας Ρωσίας που δεν αποδέχεται όρους, προτού εξασφαλίσει στρατηγικά οφέλη. Το σχέδιό του για τριμερή σύνοδο, αφού πρώτα συναντηθούν οι δύο ηγέτες κατ’ ιδίαν, έχει στόχο να προσφέρει ο ίδιος το πλαίσιο της τελικής συμφωνίας.
Ωστόσο, η έλλειψη σαφήνειας και το γεγονός ότι οι λεπτομέρειες δεν έχουν διευθετηθεί εκ των προτέρων, δημιουργεί τον φόβο μιας συνάντησης χωρίς αποτέλεσμα. Όπως επισήμανε ο πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου, Τζιμ Τάουνσεντ, «η διαδικασία είναι αντεστραμμένη. Οι λεπτομέρειες πρέπει να προηγούνται μιας συνόδου κορυφής, αλλιώς υπάρχει κίνδυνος αποτυχίας».
Η πιθανή συνάντηση Πούτιν – Ζελένσκι υπό την αιγίδα του Τραμπ δεν είναι απλώς μια διπλωματική φωτογραφία. Είναι μια δοκιμασία αξιοπιστίας: κατά πόσο η Ρωσία μπορεί να τηρήσει τις δεσμεύσεις της και αν η Ουκρανία θα μπορέσει να εξασφαλίσει τις εγγυήσεις που ζητά. Τα αγκάθια παραμένουν πολλά και οι αμφιβολίες έντονες, γεγονός που καθιστά την πορεία προς την ειρήνη περισσότερο αβέβαιη από ποτέ.
