Από τη Βενετία μέχρι το Ντουμπρόβνικ, ολοένα και περισσότερες πόλεις «λυγίζουν» κάτω από το βάρος του μαζικού τουρισμού, με τους επισκέπτες να ξεπερνούν κατά πολύ τους μόνιμους κατοίκους. Νέα διεθνής έρευνα καταγράφει ποιες περιοχές έχουν φτάσει στα όριά τους και φέρνει και την Αθήνα στο επίκεντρο της συζήτησης.
Ο υπερτουρισμός δεν είναι πια θεωρία, είναι καθημερινότητα για δεκάδες πόλεις σε όλο τον κόσμο, που βλέπουν τους επισκέπτες τους κάθε χρόνο να αυξάνονται, με ό,τι επιπτώσεις έχει αυτό στην αλλοίωσή τους. Από ιστορικά κέντρα που ασφυκτιούν μέχρι γειτονιές που χάνουν τον χαρακτήρα τους, η ισορροπία ανάμεσα σε επισκέπτες και κατοίκους δείχνει να έχει διαταραχθεί.
Σύμφωνα με νέα διεθνή ανάλυση της DiscoverCars.com, ορισμένοι από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς έχουν φτάσει σε επίπεδα κορεσμού που αλλάζουν ριζικά την εμπειρία τόσο για τους τουρίστες όσο και για τους ίδιους τους κατοίκους, κάτι που μετατρέπει πολλές φορές το ταξίδι σε ταλαιπωρία. Η έρευνα καταγράφει τον αριθμό των ξένων επισκεπτών σε σχέση με τον τοπικό πληθυσμό και τα αποτελέσματα είναι αποκαλυπτικά.
Οι πόλεις-σύμβολα του υπερτουρισμού
Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται το Ντουμπρόβνικ, μια πόλη που τα τελευταία χρόνια έχει μετατραπεί σε παγκόσμιο τουριστικό φαινόμενο, εν μέρει λόγω της προβολής της μέσα από τη σειρά Game of Thrones. Με 6,5 εκατομμύρια επισκέπτες και μόλις 40.000 κατοίκους, η αναλογία αγγίζει τους 16.250 τουρίστες ανά 100 κατοίκους, ένα νούμερο που αποτυπώνει με τον πιο ωμό τρόπο την έννοια της υπερφόρτωσης.
Ακολουθεί το Ρέικιαβικ, όπου οι 7,4 εκατομμύρια επισκέπτες υπερκαλύπτουν κατά πολύ τον πληθυσμό των 140.000 κατοίκων. Η ισλανδική πρωτεύουσα λειτουργεί πλέον ως διεθνής «πύλη» για εμπειρίες υψηλής ζήτησης, όπως το Βόρειο Σέλας και τα ηφαιστειακά τοπία.
Στην τρίτη θέση βρίσκεται η Βενετία, μια πόλη που εδώ και χρόνια παλεύει με τις συνέπειες του μαζικού τουρισμού. Με περισσότερους από 10 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως, η «πλωτή πόλη» βλέπει τον μόνιμο πληθυσμό της να μειώνεται, καθώς το ιστορικό της κέντρο μετατρέπεται σταδιακά σε τουριστική σκηνή.
Στη λίστα ακολουθούν η Γενεύη και το Πόρτο, πόλεις που, αν και διατηρούν υψηλό επίπεδο ζωής, καταγράφουν έντονη πίεση από την αυξανόμενη τουριστική ροή. Στην ίδια δεκάδα συγκαταλέγονται επίσης η Φλωρεντία, η Λισαβόνα, το Εδιμβούργο, το Πουκέτ, αλλά και η Αθήνα.
Η θέση της Αθήνας: στο όριο
Η παρουσία της Αθήνας στη λίστα δεν προκαλεί έκπληξη, αλλά επιβεβαιώνει μια τάση που γίνεται όλο και πιο ορατή. Η πρωτεύουσα τα τελευταία χρόνια καταγράφει συνεχώς αυξανόμενες αφίξεις, με το ιστορικό κέντρο, τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και τις τουριστικές υποδομές να βρίσκονται υπό πίεση. Πιο συγκεκριμένα, Αθήνα κατέγραψε 10,2 εκατομμύρια επισκέπτες το 2025, σε σύγκριση με πληθυσμό περίπου 640.000 κατοίκων, κάτι που αντιστοιχεί σε 1.594 τουρίστες ανά 100 κατοίκους. Αν και η αναλογία δεν φτάνει τα ακραία επίπεδα πόλεων όπως το Ντουμπρόβνικ ή η Βενετία, η Αθήνα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο: ανάμεσα στην τουριστική ανάπτυξη και στη διατήρηση της καθημερινότητας των κατοίκων της. Η συζήτηση για το πού μπαίνει το όριο έχει ήδη ξεκινήσει και δεν είναι θεωρητική.
Οι πόλεις που… αντέχουν
Στον αντίποδα, υπάρχουν μητροπόλεις που, παρά τον όγκο επισκεπτών, καταφέρνουν να διατηρούν ισορροπία. Το Κάιρο καταγράφει μόλις 11 τουρίστες ανά 100 κατοίκους, παρά την παγκόσμια ακτινοβολία μνημείων όπως οι πυραμίδες της Γκίζας. Αντίστοιχα, η Τζακάρτα με 11 τουρίστες ανά 100 ντόπιους και το Σάο Πάολο παραμένουν πόλεις όπου ο τουρισμός δεν καθορίζει την ταυτότητα Στην Πόλη του Μεξικού, η τουριστική ανάπτυξη συνυπάρχει με μια ισχυρή τοπική κουλτούρα με 3,3 εκατομμύρια επισκέπτες και 22,75 εκατομμύρια τουρίστες, ενώ το Τόκιο καταφέρνει να απορροφά εκατομμύρια επισκέπτες χωρίς να αλλοιώνει τη λειτουργία του, με αναλογία 47 τουριστών για κάθε 100 ντόπιους.
Ένα φαινόμενο που δεν αναστρέφεται εύκολα
Ο υπερτουρισμός δεν αφορά μόνο αριθμούς, αφορά το πώς ζει μια πόλη. Το αν τα καταστήματα εξυπηρετούν κατοίκους ή επισκέπτες, αλλά και το αν οι γειτονιές παραμένουν βιώσιμες ή μετατρέπονται σε σκηνικά. Για πόλεις όπως η Αθήνα, το διακύβευμα είναι ξεκάθαρο: ανάπτυξη χωρίς απώλεια ταυτότητας. Το αν αυτό μπορεί να επιτευχθεί, μένει να αποδειχθεί στην πράξη.
