Όταν οι ρωσικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Ουκρανία πριν από τρία χρόνια ο πόλεμος έφτασε στην πόρτα της Ευρώπης εγκαινιάζοντας μία περίοδο που από τη μία συνέτριψε την ιδέα ότι ειρήνη και ασφάλεια είναι δεδομένες και από την άλλη οδήγησε στην ενίσχυση του αμυντικού τομέα.
Οι εντάσεις και οι αβεβαιότητες, η πίεση του Ντόναλντ Τραμπ για περισσότερες δαπάνες από τα μέλη του ΝΑΤΟ και η γενικότερη ανασφάλεια που δημιουργεί η πολιτική που ακολουθεί η αμερικανική κυβέρνηση έχουν στρέψει την Ευρώπη σε μια εξοπλιστική κούρσα στη λογική του «όποιος θέλει ειρήνη προετοιμάζεται για πόλεμο».
Οι ανησυχίες είναι εύλογες αν κοιτάξει κανείς τις συγκρούσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη στον κόσμο. Πόσο ανησυχούν όμως οι ίδιοι οι πολίτες;
Ογδόντα χρόνια μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, το ενδεχόμενο ενός Τρίτου Παγκόσμιου Πολέμου, είναι πολύ πιθανό, και μάλιστα μέσα σε μια δεκαετία, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της δημοσκόπησης YouGov και παρουσιάζει ο βρετανικός Guardian.
Καθώς η Ευρώπη ετοιμάζεται να γιορτάσει την 80ή επέτειο της Ημέρα της Νίκης, η δημοσκόπηση δείχνει επίσης ότι μεγάλη πλειοψηφία θεωρεί ότι τα γεγονότα κατά τη διάρκεια και πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο είναι σημαντικά σήμερα και πρέπει να συνεχίσουν να διδάσκονται στις νεότερες γενιές.
Η δημοσκόπηση
Μεταξύ 41% και 55% των ερωτηθέντων στις πέντε ευρωπαϊκές χώρες που συμμετείχαν στη δημοσκόπηση (Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Ισπανία) δήλωσαν ότι θεωρούν έναν νέο παγκόσμιο πόλεμο πολύ ή αρκετά πιθανό μέσα στα επόμενα πέντε έως δέκα χρόνια. Την ίδια άποψη συμμερίζεται το 45% των Αμερικανών.
Μεταξύ 68% και 76% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι οποιαδήποτε νέα σύγκρουση θα περιλαμβάνει πυρηνικά όπλα.
Μεταξύ 57% και 73% των ερωτηθέντων εκτίμησε ότι ένας Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος θα οδηγούσε σε μεγαλύτερες απώλειες ζωών από ό,τι την περίοδο 1939-1945. Πολλοί (μεταξύ 25% και 44%) πιστεύουν ότι ένας τέτοιος πόλεμος θα σκότωνε τους περισσότερους ανθρώπους στον κόσμο.
Ποιος θα ανάψει την σπίθα;
Οι περισσότεροι ερωτηθέντες, από 66% στην Ιταλία έως 89% στο Ηνωμένο Βασίλειο, δήλωσαν ότι πιστεύουν πως η χώρα τους θα εμπλακεί σε έναν τέτοιο πόλεμο.
Ωστόσο, ελάχιστοι, από 16% στην Ιταλία έως 44% στη Γαλλία, πιστεύουν ότι οι ένοπλες δυνάμεις των χωρών τους θα μπορούσαν να τους υπερασπιστούν.
Αντίθετα, το 71% των Αμερικανών δήλωσε ότι έχει εμπιστοσύνη στον αμερικανικό στρατό.
Ποσοστά μεταξύ 72% και 82% των Δυτικοευρωπαίων και το 69% των Αμερικανών πιστεύουν ότι η Ρωσία είναι η πιο πιθανή αιτία για την έναρξη ενός νέου παγκόσμιου πολέμου. Δεύτερη πιθανότερη αιτία αναδεικνύεται η ισλαμική τρομοκρατία.
Πολλοί Ευρωπαίοι, ωστόσο, αισθάνονται το ίδιο και για τον σύμμαχο της Ευρώπης, τις ΗΠΑ, με την πλειοψηφία στην Ισπανία (58%), τη Γερμανία (55%) και τη Γαλλία (53%) να βλέπουν τις εντάσεις με τις ΗΠΑ ως σημαντική ή μέτρια απειλή για την ειρήνη στην ήπειρο.
Τα διδάγματα του πολέμου
Περίπου το 77% των Γάλλων δήλωσαν ότι έχουν διδαχτεί αρκετά για τον πόλεμο στο σχολείο, σε σύγκριση με το 60% των Γερμανών, το 48% των Βρετανών και το 34% των Ισπανών. Οι νεότερες γενιές είναι πιο πιθανό να αναφέρουν ότι έχουν διδαχθεί πολλά.
Η συντριπτική πλειοψηφία (μεταξύ 82% και 90%) των Δυτικοευρωπαίων και Αμερικανών, ωστόσο, δήλωσαν ότι θεωρούν σημαντικό ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος να διδάσκεται στα σχολεία, με ποσοστά από 72% έως 87% των ερωτηθέντων να υποστηρίζει ότι τα γεγονότα της σύγκρουσης και εκείνα που οδήγησαν σε αυτήν εξακολουθούν να είναι επίκαιρα σήμερα.
Μεταξύ 31% (στην Ισπανία) και 52% (στις ΗΠΑ) και στις έξι χώρες δήλωσαν ότι πιστεύουν ότι είναι πιθανό ότι «τα εγκλήματα όπως αυτά που διέπραξε το ναζιστικό καθεστώς στη Γερμανία τη δεκαετία του 1930 και του 40» να συμβούν στη χώρα τους, κατά τη διάρκεια της ζωής τους.
Πολλοί ερωτηθέντες (44% έως 59%) δήλωσαν ότι πιστεύουν ότι εγκλήματα ναζιστικού τύπου θα μπορούσαν να διαπραχθούν σε «άλλη δυτικοευρωπαϊκή χώρα», με ποσοστά από 44% έως 60% των ερωτηθέντων να αναφέρει επίσης ότι ένα τέτοιο σενάριο είναι δυνατό στις ΗΠΑ – συμπεριλαμβανομένου του 52% των Αμερικανών.
Ποιος έχει κάνει τα περισσότερα για τη διατήρηση της ειρήνης
Στην ερώτηση για το ποιος είχε κάνει τα περισσότερα για να νικήσει τους Ναζί, μεταξύ 40% και 52% των ερωτηθέντων στις πέντε χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα απάντησαν οι ΗΠΑ και μεταξύ 17% και 28% απάντησαν η Σοβιετική Ένωση. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ωστόσο, το 41% των ερωτηθέντων απάντησε τη Βρετανία – μια άποψη που συμμερίζεται μόνο το 5% έως 11% των Αμερικανών και άλλων Δυτικοευρωπαίων.
Σχεδόν οι μισοί Γερμανοί (46%) δήλωσαν ότι πιστεύουν ότι η χώρα τους έχει κάνει καλή δουλειά μετά το 1945 όσον αφορά την αντιμετώπιση των πολεμικών ενεργειών της, άποψη με την οποία συμφωνεί το 49% των Αμερικανών και το 58% των Βρετανών. Οι ερωτηθέντες στη Γαλλία (34%) και την Ιταλία (30%) δεν ήταν τόσο σίγουροι.
Ωστόσο, σχεδόν οι μισοί Γερμανοί (47%) δήλωσαν επίσης ότι πιστεύουν ότι η χώρα τους «ανησυχεί υπερβολικά για το ναζιστικό παρελθόν της», γεγονός που την εμπόδισε να δράσει αρκετά σθεναρά στα πρόσφατα προβλήματα. Μόνο το 24% πιστεύει ότι οι ηγέτες τους έχουν βρει τη σωστή ισορροπία.
Όσον αφορά το ποιος έχει κάνει τα περισσότερα για τη διατήρηση της ειρήνης μετά το τέλος του πολέμου, μεταξύ 52% και 66% των ερωτηθέντων στις έξι χώρες απάντησαν το ΝΑΤΟ. Επίσης, μεταξύ 44% και 60% των ερωτηθέντων απάντησε ότι τα Ηνωμένα Έθνη συνέβαλαν «πολύ» ή «αρκετά».
Μεταξύ 45% και 56% των Δυτικοευρωπαίων και των Αμερικανών πιστεύουν επίσης ότι η ΕΕ -που ιδρύθηκε εν μέρει με στόχο τη διατήρηση της ειρήνης στην Ευρώπη- συνέβαλε σημαντικά στην απουσία συγκρούσεων.
