Η εξόντωση του Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστού ως «Ελ Μέντσο», σηματοδοτεί μια νέα, αιματηρή φάση στον πόλεμο του Μεξικού με τα καρτέλ ναρκωτικών. Ο επί χρόνια ασύλληπτος και πανίσχυρος αρχηγός του καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά έπεσε νεκρός σε επιχείρηση ειδικών δυνάμεων στο Χαλίσκο, πυροδοτώντας κύμα βίας που εξαπλώθηκε ταχύτατα σε τουλάχιστον 20 πολιτείες της χώρας.
Μέσα σε λίγες ώρες, δεκάδες επιθέσεις, εμπρησμοί οχημάτων και επιχειρήσεων, καθώς και περισσότερα από 250 οδοφράγματα παρέλυσαν ολόκληρες περιοχές, με τον αριθμό των νεκρών να ξεπερνά τους 70.
Η κυβέρνηση απάντησε με μαζική ανάπτυξη 10.000 στρατιωτών, ενώ παράλληλα εντείνει τη συνεργασία της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, παραδίδοντας φερόμενα μέλη καρτέλ στην αμερικανική Δικαιοσύνη. Η έκρηξη βίας έχει προκαλέσει έντονη διεθνή ανησυχία, σε μια περίοδο κατά την οποία το Μεξικό επιχειρεί να διασφαλίσει την εικόνα ασφάλειας της χώρας, ενόψει και του Μουντιάλ 2026.
Στρατός στους δρόμους
Για να αντιμετωπίσει το κύμα έντασης που ξέσπασε σε 20 πολιτείες του Μεξικού, η κυβέρνηση ανακοίνωσε την αποστολή επιπλέον 2.500 στρατιωτών στη δυτική χώρα, ανεβάζοντας τον αριθμό σε περίπου 10.000 στρατιώτες που έχουν αναπτυχθεί από την Κυριακή.
«Περί τους 7.000 στρατιώτες στάθμευαν ήδη στην πολιτεία Χαλίσκο, άρα η στρατιωτική παρουσία θα ενισχυθεί» στην περιοχή αυτή, όπου δρα το Καρτέλ του Χαλίσκο Νουέβα Χενερασιόν (Cartel de Jalisco Nueva Generación, CJNG), ο αρχηγός του οποίου, ο Νεμέσιο Οσεγκέρα ή Ελ Μέντσο, σκοτώθηκε τη Δευτέρα κατά τη διάρκεια στρατιωτικής επιχείρησης, δήλωσε ο υπουργός Άμυνας της χώρας.
Μαζικές εκδόσεις ναρκεμπόρων
Την ώρα που ενισχύεται η στρατιωτική παρουσία στο Μεξικό, η κυβέρνηση έχει μεταφέρει ήδη πάνω από 100 φερόμενα μέλη καρτέλ στις ΗΠΑ για να δικαστούν. Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης, συνολικά 92 ύποπτοι παραδόθηκαν από τον Φεβρουάριο.
Μεταξύ αυτών που εκδόθηκαν είναι και ο αδελφός του «Ελ Μέντσο», Αντόνιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστός ως «Τόνι Μοντάνα», ο οποίος κατηγορείται για διακίνηση κοκαΐνης και μεθαμφεταμίνης.
Στις ΗΠΑ έχουν επίσης μεταφερθεί στελέχη του καρτέλ Σιναλόα, όπως ο Πέδρο Ινσούνσα Νοριέγα και ο γιος του, οι οποίοι φέρονται να διαχειρίζονταν εκτεταμένο δίκτυο παραγωγής και διακίνησης φαιντανύλης.
Οι υποθέσεις αναμένεται να εκδικαστούν σε 13 πολιτείες και στην Περιφέρεια της Κολούμπια. Όσοι καταδικαστούν πρόκειται να εκτίσουν τις ποινές τους στις ΗΠΑ, με αρκετούς να αντιμετωπίζουν ακόμη και ποινές ισόβιας κάθειρξης.
Η υπουργός Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, Παμ Μπόντι, δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον είναι αποφασισμένη «να καταστρέψει τα καρτέλ και τις διασυνοριακές εγκληματικές οργανώσεις», ενώ ο διευθυντής της Υπηρεσίας Ομοσπονδιακών Σερίφηδων, Γκαντιασές Σεράλτα, υπογράμμισε ότι «η δικαιοσύνη δεν σταματά στα σύνορα».
Η προειδοποίηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ – Προβλήματα και στον τουρισμό
Οι ΗΠΑ προέτρεψαν όσους Αμερικανούς βρίσκονται στο Μεξικό «να παραμείνουν σε ασφαλή καταφύγια μέχρι νεωτέρας» λόγω της κλιμάκωσης της βίας, μετά την επιχείρηση του μεξικανικού στρατού κατά την οποία σκοτώθηκε ο αρχηγός ενός από τα μεγαλύτερα καρτέλ ναρκωτικών.
«Λόγω των συνεχιζόμενων επιχειρήσεων των δυνάμεων ασφαλείας, των οδοφραγμάτων και της εγκληματικής δραστηριότητας, οι Αμερικανοί πολίτες στις αναφερθείσες περιοχές θα πρέπει να παραμείνουν σε ασφαλή καταφύγια μέχρι νεωτέρας», υπογραμμίζει η πρεσβεία των ΗΠΑ στο Μεξικό. Η προειδοποίηση αφορά αρκετές περιοχές της χώρας, συμπεριλαμβανομένων δημοφιλών τουριστικών προορισμών, όπως το Κανκούν, η Γουαδαλαχάρα, η Οαχάκα και η Μπάχα Καλιφόρνια.
Οι αμερικανικές αεροπορικές εταιρείες United Airlines, Southwest Airlines και Alaska Airlines, καθώς και οι καναδικές Air Canada και WestJet/Sunwing Airlines, ανακοίνωσαν την ακύρωση πτήσεων προς Πουέρτο Βαγιάρτα, Γουαδαλαχάρα και Μανσανίγιο. Ορισμένα αεροσκάφη που είχαν αναχωρήσει με προορισμό το Μεξικό αναγκάστηκαν να επιστρέψουν, όπως ανέφεραν αρκετές αεροπορικές εταιρείες.
Σημειώνεται ότι η κρίση αυτή εκτυλίσσεται λίγους μήνες πριν από το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2026, το οποίο θα συνδιοργανώσουν Μεξικό, ΗΠΑ και Καναδάς, με τη Γουαδαλαχάρα να έχει οριστεί ως μία από τις πόλεις διεξαγωγής αγώνων.
Ποιος ήταν ο Ελ Μέντσο
Ο Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστός ως «Ελ Μέντσο», υπήρξε μία από τις πιο αινιγματικές και ταυτόχρονα πιο επικίνδυνες μορφές του μεξικανικού οργανωμένου εγκλήματος. Γεννημένος το 1966 στο Μιτσοακάν, μεγάλωσε σε αγροτική οικογένεια και σε νεαρή ηλικία μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με το κύκλωμα διακίνησης ναρκωτικών. Μετά τη σύλληψη και την απέλασή του στο Μεξικό, επιχείρησε να ενταχθεί στην αστυνομία του Χαλίσκο, μια επιλογή που αργότερα αποδείχθηκε κομβική για την εγκληματική του εξέλιξη.
Σύντομα εγκατέλειψε τη νόμιμη πορεία και εντάχθηκε στο καρτέλ Milenio, αποκτώντας εμπειρία και διασυνδέσεις στον κόσμο των ναρκωτικών. Μετά την αποδυνάμωση της οργάνωσης, ίδρυσε το Καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά (CJNG), το οποίο μέσα σε λίγα χρόνια εξελίχθηκε σε μία από τις ισχυρότερες και πιο βίαιες εγκληματικές οργανώσεις στο Μεξικό. Το CJNG διακρίθηκε για τη στρατιωτικού τύπου οργάνωση, τον βαρύ οπλισμό και την επιθετική στρατηγική επέκτασης σε εδάφη ανταγωνιστικών καρτέλ.
Ο «Ελ Μέντσο» κατάφερε να διατηρεί χαμηλό δημόσιο προφίλ, με ελάχιστες φωτογραφίες και σπάνιες εμφανίσεις, γεγονός που ενίσχυσε τον μύθο γύρω από το πρόσωπό του. Οι αμερικανικές αρχές τον είχαν κατατάξει στους πλέον καταζητούμενους διακινητές ναρκωτικών, προσφέροντας αμοιβή πολλών εκατομμυρίων δολαρίων για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψή του. Υπό την ηγεσία του, το CJNG ανέπτυξε διεθνές δίκτυο διακίνησης, με ισχυρή παρουσία στην αγορά συνθετικών ναρκωτικών.
Η δράση του συνδέθηκε με ακραία περιστατικά βίας, επιθέσεις κατά δυνάμεων ασφαλείας και αιματηρές συγκρούσεις με αντίπαλα καρτέλ. Η άνοδος και η κυριαρχία του αντικατοπτρίζουν τη μεταμόρφωση του μεξικανικού εγκλήματος σε ένα πολυεπίπεδο, στρατιωτικοποιημένο σύστημα ισχύος, που συχνά αμφισβητεί ευθέως την κρατική κυριαρχία.
