Γνωρίζετε για ποιον τύπο μιλάμε: μερικοί άνθρωποι καταφέρνουν να παραμένουν καλοδιάθετοι ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές. Πιθανότατα σκέφτεστε πώς το καταφέρνουν. Αλλά μια καλύτερη ερώτηση θα ήταν: «Μπορώ να τα καταφέρω κι εγώ;».
Η επιστήμη εξακολουθεί να διαπιστώνει ότι τα άτομα με αισιόδοξη θεώρηση για το μέλλον απολαμβάνουν καλύτερη υγεία και μακροζωία. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 2019 στο επιστημονικό περιοδικό PNAS και περιλάμβανε περισσότερα από 70.000 άτομα, διαπίστωσε ότι εκείνοι που κατέτασσαν τον εαυτό τους στους πολύ αισιόδοξους ήταν πιθανότερο να ζήσουν έως τα 85 ή και να τα ξεπεράσουν, συγκριτικά με λιγότερο αισιόδοξα άτομα.
Η δύναμη της αισιοδοξίας δεν είναι μόνο να έχει κανείς χαρούμενη διάθεση, αλλά και να έχει αντίστοιχη στάση, έτσι ώστε να κάνει θετικές αλλαγές, σύμφωνα με τη Laura Kubzansky, συνδιευθύντρια του Κέντρου για την Υγεία και την Ευτυχία Kum Sheung της Σχολής Δημόσιας Υγείας T.H. Chan του Χάρβαρντ.
«Η αισιοδοξία είναι περισσότερο προσανατολισμένη προς έναν στόχο», παρατηρεί. «Η προοπτική των αισιόδοξων ανθρώπων είναι ότι με την κατάλληλη προσέγγιση και τις απαιτούμενες ενέργειες μπορούν να λύσουν προβλήματα και να βελτιώσουν μια κατάσταση».
Διαφορετική νοοτροπία
Δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρο πώς η αισιοδοξία επηρεάζει την υγεία. Ερευνητές έχουν εξετάσει τόσο βιολογικούς όσο και συμπεριφορικούς μηχανισμούς. Παραδείγματος χάριν, οι αισιόδοξοι άνθρωποι έχουν την τάση να εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής και πιο υγιή επίπεδα χοληστερόλης συγκριτικά με λιγότερο αισιόδοξα άτομα.
Αλλά επίσης είναι πιθανότερο να υιοθετήσουν υγιεινές συνήθειες, όπως να παραμένουν δραστήριοι, να τρώνε σωστά, να μην καπνίζουν και να μην κάνουν κατάχρηση στο αλκοόλ. «Ακόμη δεν είμαστε βέβαιοι εάν αυτή η στάση έχει άμεσο αντίκτυπο στη βιολογική λειτουργία και οδηγεί σε πιο υγιεινά χαρακτηριστικά ή εάν πρωταρχικά οδηγεί τα άτομα να υιοθετούν υγιεινές συνήθειες, ή εάν πρόκειται για συνδυασμό και των δύο», λέει η Kubzansky. Αλλά αυτό θέτει το κεντρικό ερώτημα σχετικά με την υγεία και την αισιοδοξία: μπορεί κανείς να γίνει περισσότερο αισιόδοξος;
Παράγοντες που εμπλέκονται
Η Kubzansky λέει πως η αισιοδοξία είναι κληρονομική κατά 25-30% περίπου. «Αυτό όμως σημαίνει ότι υπάρχει χώρος ώστε άλλοι παράγοντες να επηρεάσουν αρκετά σημαντικά την αισιοδοξία».
Ερευνητές διαπίστωσαν ότι ορισμένοι παράγοντες είναι δυνατό να επηρεάσουν την αισιοδοξία ενός ατόμου, όπως το εισόδημα, η εκπαίδευση, η γεωγραφία και η κοινωνική κατάσταση. «Επομένως, μεταβάλλοντας το περιβάλλον των ατόμων και δομικούς κοινωνικούς παράγοντες, μπορεί να καταφέρουμε να μεταβάλουμε τα επίπεδα της αισιοδοξίας», επισημαίνει η Kubzansky.
Ωστόσο, πιστεύει ότι οι άνθρωποι μπορούν να μάθουν να είναι πιο αισιόδοξοι χωρίς τέτοιου είδους αλλαγές. «Δεν είναι πάντοτε εύκολο και χρειάζεται αφοσίωση στον στόχο∙ είναι, όμως, δυνατό κανείς να αλλάξει τη στάση του». Προτείνει τέσσερις πρακτικές που μπορούν να σας βοηθήσουν να αναπτύξετε μεγαλύτερη αισιοδοξία:
Αναζητήστε ευκαιρίες. Όταν συμβαίνουν δύσκολα γεγονότα, επικεντρωθείτε σε μια πιο θετική εναλλακτική. Για παράδειγμα, εάν έχετε εγκλωβιστεί στην αναμονή για ένα ραντεβού, αξιοποιήστε αυτόν τον απροσδόκητο ελεύθερο χρόνο για να τηλεφωνήσετε σε έναν φίλο ή να διαβάσετε ένα βιβλίο. Εάν έχετε χάσει τη σειρά με τη γυμναστική σας εξαιτίας ενός τραυματισμού ή ασθένειας, εστιαστείτε στο τι μπορείτε να κάνετε, όπως ήπιες διατάσεις ή ασκήσεις με τη βοήθεια ιμάντων αντίστασης.
«Αυτές οι εναλλακτικές δραστηριότητες μπορούν να σας κάνουν να δείτε τα πράγματα πιο θετικά και να σας υπενθυμίσουν ότι οι δύσκολες περιστάσεις δεν συνεχίζονται απαραιτήτως, καθώς και ότι μπορείτε να υπερβείτε τα εμπόδια και να τις ξεπεράσετε», λέει η Kubzansky.
Επικεντρωθείττε στα δυνατά σας σημεία. Ακολουθεί μια άσκηση από το Greater Good Science Center του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, Μπέρκλεϊ (UC Berkeley). Αναλογιστείτε τα προσωπικά δυνατά σας σημεία, όπως δημιουργικότητα, επιμονή, καλοσύνη, περιέργεια. Επιλέξτε ένα από αυτά και σχεδιάστε πώς να το αξιοποιήσετε σήμερα. Για παράδειγμα, για την επιμονή φτιάξτε έναν κατάλογο με τις υποχρεώσεις που σας δυσκόλεψαν τελευταία και στη συνέχεια προσπαθήστε να αντιμετωπίσετε καθεμία από αυτές. Εάν επιλέξετε την περιέργεια, δοκιμάστε μια δραστηριότητα που δεν έχετε ξανακάνει. Επαναλάβετε αυτή τη διαδικασία καθημερινά για μία εβδομάδα.
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το ίδιο δυνατό σημείο σας για πολλές μέρες ή να δοκιμάσετε να ασχοληθείτε κάθε μέρα με ένα άλλο. Ένας άλλος τρόπος να αξιολογήσετε τα δυνατά σημεία του χαρακτήρα σας είναι να απαντήσετε στο δωρεάν ερωτηματολόγιο Values in Action (VIA) Survey στην ηλεκτρονική διεύθυνση: www.viacharacter.org/survey/accountregister
Εξασκηθείτε στην ευγνωμοσύνη. Οι αισιόδοξοι άνθρωποι συχνά είναι ευγνώμονες γι’ αυτά που έχουν και τα μοιράζονται με τους άλλους.
Κρατήστε ένα ημερολόγιο ευγνωμοσύνης όπου θα καταγράφετε ό,τι θεωρείτε ως δώρα ή ευλογία και για τα οποία νιώθετε ευγνώμονες, όπως την τωρινή υγεία σας, μια ευγενική χειρονομία της οποίας γίνατε αποδέκτης, ένα υπέροχο γεύμα που απολαύσατε.
Φτιάξτε μια νοερή εικόνα του εαυτού σας στα –κατά το δυνατόν– καλύτερά του. Πού τον βλέπετε σε πέντε ή σε δέκα χρόνια; Αυτή η άσκηση σας βοηθά να θέσετε τρία ουσιώδη ερωτήματα:
– Τι κάνετε στο παρόν;
– Τι είναι σημαντικό για εσάς; – Τι είναι αυτό που θεωρείτε σημαντικό και γιατί;
Οι απαντήσεις μπορεί να σας βοηθήσουν να εστιαστείτε σε νέους στόχους και τομείς βελτίωσης που πάντοτε θέλατε να ακολουθήσετε, αλλά δεν μπορούσατε λόγω άλλων υποχρεώσεων της ζωής, όπως η εργασία και η ανατροφή των παιδιών. «Αυτός είναι ένας χρήσιμος τρόπος για να στρέψετε την προσοχή σας σε κάτι που σας κινεί το ενδιαφέρον και σας ενθουσιάζει, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει την αίσθησή σας ότι υπάρχουν μεγάλες δυνατότητες και ένα θετικότερο μέλλον», λέει η Kubzansky.
