Κοινή επιχείρηση για την κάθαρση στην αγορά καυσίμων, πραγματοποίησαν από κοινού η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων και η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος, τον Ιανουάριο, εξαρθρώνοντας έναν εγκληματικό μηχανισμό που έτρωγε από 10 έως 35 ευρώ από κάθε ανεφοδιασμό αυτοκινήτου ή φορτηγού, σε τριάντα έρευνες πανελλαδικά, δεκατρείς συλλήψεις, δεκάδες πρατήρια με παράνομο λογισμικό μέσα στον πρώτο μόλις μήνα του χρόνου.
Μαζικά λουκέτα
Με συνεργασία της ΑΑΔΕ και της ΔΑΟΕ (το λεγόμενο και «ελληνικό FBI») τον Ιανουάριο οι διωκτικές αρχές επέβαλαν τουλάχιστον 16 λουκέτα διετούς διάρκειας, για παραποίηση μηχανισμών. Αναλογικά, μέρα παρά μέρα έκλεινε και ένα πρατήριο καυσίμων σε όλη την Ελλάδα, μια κλιμάκωση που δεν θυμίζει τις παλιές αποσπασματικές εφόδους των ελεγκτών, αλλά μαρτυρά κεντρικό σχεδιασμό και στρατηγικό χτύπημα στα «μαύρα» πρατήρια.
Με όπλο τον αιφνιδιασμό και σύμμαχο τις νέες τεχνολογίες, ηλεκτρονικές παγίδες παρακολούθησης των αποθεμάτων καυσίμων, αλλά και τηλεφωνικές επισυνδέσεις, οι Αρχές εντόπισαν και έκλεισαν τα περισσότερα από τα πρατήρια μέσα στο ίδιο βράδυ. Αυτά ανήκαν σε ένα μόλις κύκλωμα (από τα πολλά που λειτουργούν πανελλαδικά) που δρούσε τουλάχιστον 5 χρόνια, κλέβοντας τους καταναλωτές από 10% έως 15% στην αντλία. Η λεία του συγκεκριμένου κυκλώματος εκτιμάται σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ.
Στο στόχαστρο «μεγάλα ψάρια»
Οι ελεγκτές έστρεψαν το βλέμμα σε κομβικά πρατήρια με υψηλή κίνηση, εκεί όπου χιλιάδες Ι.Χ. φουλάρουν καθημερινά καύσιμα. Μεγάλοι πρωταγωνιστές ήταν βενζινάδικα στα οποία σχημάτιζαν καθημερινά ουρές για να βάλουν φθηνό καύσιμο χιλιάδες κάτοικοι και επαγγελματίες που κινούνται προς τα νότια προάστια της Αθήνας ή προς τον Πειραιά, το παραλιακό μέτωπο και τα Μεσόγεια Αττικής.
Ταυτόχρονα όμως (πρωινές ώρες της Τρίτης 20 Ιανουαρίου), ΑΑΔΕ και ΔΑΟΕ εξαπέλυσαν μαζικά έρευνες και συλλήψεις και σε Θεσσαλονίκη, Δράμα, Μαγνησία, Εύβοια, Λάρισα και Πιερία, με τη συνδρομή της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Ναρκωτικών και του Τμήματος Επιχειρησιακών Ομάδων.
Κοινό χαρακτηριστικό και κράχτης πρατηρίων που έκλεισαν ήταν ότι ανήκαν και διευθύνονταν παρασκηνιακά από πρόσωπα που σχετίζονται με τη νύχτα ή με άλλες παράνομες δραστηριότητες. Σε όλες τις περιπτώσεις, πάντως, τα πρατήρια αυτά πωλούσαν καθημερινά βενζίνη και ντίζελ σε τιμές εξωπραγματικά χαμηλές, τουλάχιστον 10 έως και 20 λεπτά κάτω από τις επίσημες της αγοράς – συχνά φθηνότερα και από όσο βγαίνουν τα καύσιμα από τα διυλιστήρια. Μόνο που το κέρδος για τον καταναλωτή ήταν… αέρας κοπανιστός στα ρεζερβουάρ λόγω πειραγμένης αντλίας και παραποίησης του μηχανισμού μέτρησης.
Νέα εργαλεία στόχευσης το 2026
Οι έλεγχοι τον Ιανουάριο ήταν σαρωτικοί αλλά στοχευμένοι βάσει ηλεκτρονικής παρακολούθησης των στόχων. Το κρίσιμο δεν είναι μόνο ποιοι έκλεισαν, αλλά πώς εντοπίστηκαν.
Από τον Ιούνιο του 2025 η ΑΑΔΕ χρησιμοποιεί τρία νέα ψηφιακά εργαλεία που λειτουργούν σε real time και επιτρέπουν στοχευμένο εντοπισμό παραβατικότητας:
1. ΑΜΜΣ (Αυτόματος Μηχανισμός Μέτρησης Στάθμης): Επιτρέπει ακριβή υπολογισμό όγκου και θερμοκρασίας καυσίμων σε κάθε δεξαμενή, αποκαλύπτοντας τις πραγματικές ποσότητες κάθε πρατηρίου που ελέγχεται.
2. Νέοι ογκομετρικοί πίνακες: Υποχρεωτικά πλέον καταρτίζονται μόνο από πιστοποιημένους φορείς και προσδιορίζουν ακριβώς τι χωρητικότητα έχει κάθε δεξαμενή, εξαλείφοντας την γκρίζα ζώνη μεταξύ του τι χωράει και τι παραδίδεται στον πελάτη.
3. Σ.Ι. (Συγκεντρωτικό Ισοζύγιο) πολλών ημερών: Εντοπίζει αφύσικες αυξομειώσεις στις πωλήσεις και μοτίβα που δεν δικαιολογούνται από κίνηση, εποχικότητα ή εμπορική λογική. Ουσιαστικά λειτουργεί σαν μετρητής ανωμαλιών που υποκρύπτουν ύποπτες συναλλαγές.
Με άλλα λόγια, η ΑΑΔΕ δεν περιμένει πια καταγγελία ή τυχαίο δείγμα. Χτίζει ύποπτα προφίλ πρατηρίων, διασταυρώνει ροές κι έτσι ενεργοποιεί αυτόματα έφοδο για έλεγχο. Ο αγώνας μόλις ξεκίνησε…
«Πώς χώρεσαν τόσα λίτρα»
Σύμφωνα με τους ελεγκτές που μετείχαν στις κοινές επιχειρήσεις, τα μέλη των κυκλωμάτων αυτών έχουν εγκαταστήσει και λειτουργούν παράνομο λογισμικό παράκαμψης του νόμιμου συστήματος εισροών – εκροών, αλλοιώνοντας κατά βούληση τις μετρήσεις των αντλιών καυσίμων και του συστήματος παρακολούθησης εισροών – εκροών των πρατηρίων. Μέσω αυτών γίνεται εφικτή η ελλειμματική παράδοση καυσίμων στους καταναλωτές.
Αυτό εξηγεί γιατί ένα ρεζερβουάρ 50 λίτρων γέμιζε με 55 ή και 60 λίτρα, προτού χτυπήσει το πιστόλι της αντλίας. Το λογισμικό επιτρέπει στους πρατηριούχους-μέλη της εγκληματικής οργάνωσης να αλλάζουν το ποσοστό καυσίμου που θα παρακρατά κάθε αντλία: συνήθως μεταξύ 10%-15% για να μη γίνονται εύκολα αντιληπτοί.
Ωστόσο, είναι εγκατεστημένο στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές των πρατηρίων με ειδικές δικλίδες ασφαλείας για να μην εντοπίζεται από τις διωκτικές αρχές. Για την επιτυχία της επιχείρησης, το σχέδιο δράσης της στηρίχθηκε στην παρακολούθηση ώστε τα συστήματα να είναι ενεργά κατά την έφοδο, αλλά και στον αιφνιδιασμό για να μην πέσει «σύρμα» και τα άλλα μέλη του κυκλώματος απενεργοποιήσουν τα «αόρατα» συστήματα παρακράτησης καυσίμου.
Διετή λουκέτα και έξωση από την αγορά
Η επιτυχία της επιχείρησης συνοδεύεται από βαριές κυρώσεις που ξεκινούν από 150.000 ευρώ ανά πρατήριο, αλλά και διετές λουκέτο και οριστικό αποκλεισμό από την αγορά.
Με τους νέους κανόνες μετά το 2024 «κανείς δεν προμηθεύει ξανά τα πρατήρια» που πιάστηκαν. Ο οικονομικός αποκλεισμός ξεπερνά το όποιο κόστος για τους παραβάτες από το πρόστιμο προκειμένου να μην ξεφυτρώνουν διαρκώς ξανά σαν μανιτάρια στην αγορά, πλήττοντας τους νομοταγείς πρατηριούχους και κυρίως την τσέπη των καταναλωτών.
Πιέζει και η Ε.Ε.
Το οικονομικό πλήγμα από τις «πάμφθηνες» αντλίες και τα νοθευμένα καύσιμα είναι τεράστιο. Στην τελευταία έκθεση της Κομισιόν που συνοδεύει τη Σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την οικονομική πολιτική στην Ελλάδα το 2025, καταγράφεται ότι «παρά την πρόοδο στους ελέγχους, η φοροδιαφυγή στα καύσιμα παραμένει σε πολύ υψηλά επίπεδα, με πρόσφατες εκτιμήσεις για απώλεια εσόδων έως 500 εκατ. ευρώ ετησίως για το κράτος», δίνοντας το σήμα για περισσότερους και πιο αποτελεσματικούς ελέγχους.
Ωστόσο, συνολικά, το πραγματικό κόστος είναι ακόμα μεγαλύτερο: τα 500 εκατ. ευρώ αφορούν μόνο ΦΠΑ και ειδικούς φόρους καυσίμων, τους οποίους πληρώνει μεν ο καταναλωτής, αλλά παντελονιάζουν τα κυκλώματα. Πληρώνει όμως και για καθαρή αξία καυσίμου μικρότερη από αυτή που τελικώς βάζει στο Ι.Χ. ή το φορτηγό του – και για αγνώστου προελεύσεως καύσιμα. Ενώ στερείται δημόσιες δαπάνες κοινής ωφέλειας, φοροελαφρύνσεις και μέτρα στήριξης που θα είχε αν δεν λυμαίνονταν τα δημόσια έσοδα οι επιτήδειοι.
