Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο μεταίχμιο: Στους διαδρόμους της Διάσκεψης Ασφαλείας στο Βερολίνο, οι στρατηγοί, οι υπουργοί και οι ειδικοί της άμυνας δεν μιλούν πλέον για υποθετικές απειλές, αλλά για μια ήπειρο που καλείται να προετοιμαστεί για έναν πόλεμο που δεν μοιάζει με κανέναν προηγούμενο.
Στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Βερολίνου που ξεκίνησε χθες (18/11), οι ηγέτες της Ευρώπης και του ΝΑΤΟ συζητούν με αυξανόμενη αγωνία τη στρατιωτική προετοιμασία της ηπείρου για απειλές που δεν είναι πλέον γραμμικοί πόλεμοι, αλλά ένας «πόλεμος από το μέλλον»: Υβριδική σύγκρουση, drones, ψηφιακός πόλεμος, κινητικότητα δυνάμεων.
Χαρακτηριστικό των απόψεων που ακούγονται στην σύνοδο, είναι αυτή του CEO της Airbus, ο οποίος κάλεσε όλες τις χώρες μέλη της ΕΕ, να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα.
«Η Γερμανία, η Γαλλία, η Βρετανία και άλλα πρόθυμα ευρωπαϊκά κράτη μέλη θα πρέπει να συμφωνήσουν σε ένα κοινό και σταδιακό πρόγραμμα πυρηνικής αποτροπής, συμπεριλαμβανομένου σε μεγάλο βαθμό του τακτικού επιπέδου. Νομίζω ότι αυτό θα ήταν ένα τεράστιο σημάδι αποτροπής», ανέφερε ο Ρενέ Όμπερμαν.
Την ίδια ώρα, το Βερολίνο, μέσα από τις παρεμβάσεις του καγκελαρίου Μερτς και του υπουργού Άμυνας Πιστόριους, διαμηνύει ότι η ήπειρος δεν έχει πλέον την πολυτέλεια της αναμονής: Ο αμυντικός εκσυγχρονισμός και η ψηφιακή κυριαρχία είναι πλέον ζήτημα επιβίωσης.
Η «ψηφιακή κυριαρχία»
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επέλεξε την 18η Νοεμβρίου για να τονίσει μπροστά σε ευρωπαίους ηγέτες την ανάγκη ψηφιακής αυτονομίας: «Οι τεκτονικές αλλαγές που παρατηρούμε στον κόσμο … απαιτούν άμεση δράση στον ψηφιακό τομέα», δήλωσε σε σύνοδο για την ευρωπαϊκή «ψηφιακή κυριαρχία».
Πρόσθεσε: «Οι ερωτήσεις του μέλλοντος θα αποφασιστούν πρωτίστως στο ψηφιακό πεδίο» — και προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν πρέπει «να το παραχωρήσει στις ΗΠΑ ή την Κίνα».
Παράλληλα, ο Μερτς επανέλαβε μια μακροχρόνια στρατηγική του θέση: Η ΕΕ πρέπει να μεταμορφωθεί σε ευρωπαϊκή «ένωση άμυνας”.
«Δεν μπορούμε πλέον να βασιζόμαστε μόνο στις ΗΠΑ για την υπεράσπισή μας», είπε, «πρέπει να έχουμε τη δυνατότητα να αμυνθούμε όλοι μαζί».
Αυτές οι δηλώσεις αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα μέσα στη Διάσκεψη Ασφαλείας: η ψηφιακή κυριαρχία συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια, την άμυνα και την ανεξαρτησία των ευρωπαϊκών δυνάμεων από εξωτερικούς παράγοντες.
Το τελευταίο ειρηνικό καλοκαίρι;
Η χθεσινή δήλωση του Γερμανού υπουργού Άμυνας έχει μάλλον ανησυχητική για το άμεσο μέλλον στην Ευρώπη. Ο Μπόρις Πιστόριους δήλωσε ότι είναι πιθανή μία σύγκρουση ΝΑΤΟ και Ρωσίας μπορεί να συμβεί πριν από το 2029 αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι
«Ορισμένοι στρατιωτικοί ιστορικοί πιστεύουν ότι ήδη ζήσαμε το τελευταίο ειρηνικό καλοκαίρι».
Ο Γερμανός υπουργός εκτίμησε ότι οι χώρες του ΝΑΤΟ χρειάζονται επειγόντως εκσυγχρονισμό και επανεξοπλισμό, σημειώνοντας ότι η Γερμανία βρίσκεται ήδη σε φάση προετοιμασίας. Από το 2027, οι πολίτες θα υποβάλλονται σε ιατρικούς ελέγχους ώστε να εντοπίζονται πιθανοί μελλοντικοί έφεδροι σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, ενώ η κυβέρνηση σχεδιάζει τη δημιουργία μεγάλης εφεδρικής δύναμης για την ενίσχυση της άμυνας της χώρας.
Να υπενθυμίσουμε ότι είναι ο ίδιος υπουργός που είχε δηλώσει ότι η Γερμανία είναι «έτοιμη να σκοτώσει Ρώσους στρατιώτες, αν δεχθεί επίθεση».
Η «νέα Σένγκεν» της άμυνας
AP Photo/Vadim Ghirda
Στην καρδιά της συζήτησης για την ευρωπαϊκή στρατηγική άμυνας υπάρχει το όραμα μιας νέας «Σένγκεν» — όχι για τα σύνορα, αλλά για την κινητικότητα δυνάμεων. Η ιδέα προτείνει:
- Κοινά πρότυπα για μετακίνηση στρατευμάτων και εξοπλισμού μεταξύ κρατών-μελών,
- υποδομές (οδικοί άξονες, αεροδρόμια, logistic centers) σχεδιασμένες για ταχεία ανάπτυξη,
- ευρωπαϊκά κέντρα διοίκησης για συντονισμό επιχειρήσεων.
Αυτή η «Σένγκεν άμυνας», ενσωματώνει την ευρωπαϊκή αλληλεξάρτηση, ενώ διατηρεί στενούς δεσμούς με το ΝΑΤΟ.
Αναλυτές τονίζουν ότι η ευρωπαϊκή άμυνα κινείται πλέον σε μια νέα φάση: Η συνεργασία και η αυτονομία δεν είναι αντίθετες, αλλά συμπληρωματικές.
