Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις 6 χώρες, όπου αξιοποιήθηκαν ευρωπαϊκά κονδύλια αξίας άνω του 1 δισεκατομμυρίου ευρώ για έργα που παραβιάζουν τα δικαιώματα περιθωριοποιημένων κοινωνικών ομάδων, όπως αναφέρει νέα έκθεση που δημοσιεύει ο Guardian.
Στην έκθεση παρατίθενται παραδείγματα που περιλαμβάνουν διαχωρισμένα καταλύματα για Ρομά, ιδρύματα για παιδιά με αναπηρία και κέντρα κράτησης για αιτούντες άσυλο.
Οι συντάκτες της έκθεσης στηρίχθηκαν σε στοιχεία που συγκέντρωσαν 8 ΜΚΟ από όλη την Ευρώπη και εξέτασαν 63 έργα σε έξι χώρες. Τα ευρήματα, όπως αναφέρουν, δείχνουν μια ανησυχητική έλλειψη κατανόησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
«Η κορυφή του παγόβουνου»
Αν και η έρευνα περιορίστηκε σε έξι χώρες, οι συντάκτες εκτιμούν ότι ανάλογες πρακτικές μπορεί να συναντήσει κανείς σε όλη την ΕΕ. «Αυτό είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου», δήλωσε η Ίνες Μπούλιτς από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο για την Ανεξάρτητη Διαβίωση. Όπως σημείωσε, είναι αδιανόητο οι πόροι των Ευρωπαίων πολιτών να ενισχύουν τις διακρίσεις εις βάρος κοινοτήτων που ήδη συγκαταλέγονται στις πλέον ευάλωτες.
Η Μπούλιτς αναφέρθηκε σε παράδειγμα σχολείου για παιδιά με αναπηρίες και ειδικές ανάγκες στην Ελλάδα, που κατά τους συντάκτες, συνεχίζει να αναπαράγει τον αποκλεισμό τους από τη γενική εκπαίδευση. Όπως είπε, το έργο είχε ενταχθεί επενδυτικό πρόγραμμα της ΕΕ για ειδικά επαγγελματικά σχολεία. «Αυτό που χρειάζεται η ΕΕ είναι επενδύσεις στην καθολική και συμπεριληπτική εκπαίδευση: προσβάσιμα σχολεία, ενισχυτική διδασκαλία και υπηρεσίες που επιτρέπουν σε όλα τα παιδιά να φοιτούν σε κανονικά σχολεία», υπογράμμισε.
Η Μπούλιτς αναφέρθηκε και στο παράδειγμα ιδρύματος για παιδιά με αναπηρία στη Ρουμανία, που έλαβε ως χρηματοδότηση 2,5 εκατ. ευρώ και τα παιδιά οδηγούνται σε ιδρυματική διαβίωση αντί να τους παρέχεται υποστήριξη ώστε να μείνουν στις οικογένειές τους. «Είναι δικαίωμα όλων των παιδιών, με ή χωρίς αναπηρία, να μεγαλώνουν στο οικογενειακό τους περιβάλλον», επισήμανε.
Κέντρα υποδοχής αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα
Στην ίδια έκθεση καταγράφεται η περίπτωση κοινωνικής κατοικίας για Ρομά στη Ρουμανία, η οποία χτίστηκε σε απομονωμένη περιοχή, με έλλειψη πρόσβασης σε δημόσιες υπηρεσίες. Τα σπίτια είναι κατασκευασμένα από κοντέινερ ναυπηγείων και δεν πληρούν στοιχειώδεις προδιαγραφές θερμομόνωσης, ηχομόνωσης και υγιεινής.
Για απομόνωση και κακές συνθήκες διαβίωσης αναφέρονται και αρκετά κέντρα υποδοχής αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα.
Ευρωπαϊκά κονδύλια χωρίς δικλείδες ασφαλείας
Σύμφωνα με τον Άντορ Ούρμος της οργάνωσης Bridge EU που συνεργάστηκε στην εκπόνηση της έκθεσης, ένας βασικός λόγος για την προβληματική χρήση των κονδυλίων είναι η έλλειψη αντίληψης των θεμελιωδών δικαιωμάτων από ορισμένες κυβερνήσεις αλλά και τμήματα της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας.
«Αυτό είναι το στοίχημα για το μέλλον: να διαμορφώσουμε μια κοινή ευρωπαϊκή αντίληψη ότι η κατασκευή σχολείων που συνεχίζουν τις διακρίσεις κατά παιδιών Ρομά ή ιδρυμάτων για άτομα με αναπηρία παραβιάζει θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Όπως και ο εγκλεισμός ανθρώπων σε απομονωμένα κέντρα υποδοχής, όπως συμβαίνει στην Ελλάδα», δήλωσε.
Συστηματικά φαινόμενα αποκλεισμού
Η έκθεση επιβεβαιώνει ανάλογα ευρήματα και άλλων διεθνών οργανισμών. Το Συμβούλιο της Ευρώπης προειδοποίησε πρόσφατα ότι ο διαχωρισμός στο σχολείο οδηγεί σε υποβάθμιση της εκπαίδευσης των παιδιών Ρομά. Η υψηλή συγκέντρωση παιδιών σε ορισμένα σχολεία αποδίδεται τόσο στον χωρικό αποκλεισμό όσο και σε συνεχιζόμενες πρακτικές διαχωριστικής εκπαίδευσης από τις σχολικές αρχές.
Επιπλέον, ευρωπαϊκή υπηρεσία διαπίστωσε ότι αυξήθηκε ο αριθμός των ατόμων με αναπηρία που ζουν σε διαχωρισμένα ή και επιβλαβή περιβάλλοντα, ενώ ΜΚΟ κατηγορούν εδώ και χρόνια τα χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ κέντρα προσφύγων για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Τι απαντά η Κομισιόν
Η Κομισιόν αναφέρει ότι γνωρίζει την ύπαρξη της έκθεσης και εξετάζει τα συμπεράσματά της. Πάντως, εκπρόσωπος υποστήριξε ότι η Επιτροπή δεν χρηματοδοτεί κανέναν οργανισμό που δεν σέβεται πλήρως τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις αξίες της ΕΕ. «Σε περίπτωση παραβίασης των όρων, μπορούμε να διακόψουμε τη συνεργασία και να ανακτήσουμε τα κονδύλια», σημείωσε.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, τα έργα που έχουν μπει στο στόχαστρο έχουν συνδιαχείριση με τις εθνικές αρχές, που έχουν και την ευθύνη ελέγχου τους. «Η ΕΕ και τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίζουν ότι καμία χρηματοδότηση δεν κατευθύνεται σε έργα που είναι αντίθετα με τις ευρωπαϊκές αξίες ή εξυπηρετούν αθέμιτους σκοπούς», πρόσθεσε.
