Σκέφτεστε να μειώσετε λίγο το ποτό; Να δοκιμάσετε εκείνο το app που παρακολουθεί την κατανάλωσή σας; Ίσως να κόψετε «αθώο» τσιγαράκι που καπνίζετε πού και πού σε πάρτι, μετά από δυο ποτήρια κρασί, «για την παρέα»;
Σύμφωνα με νέα μελέτη από τη Φινλανδία, που παρουσιάζουν σήμερα οι Financial Times, ίσως να είναι ήδη αργά. Η έρευνα δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο Annals of Medicine φέρει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: συνήθειες όπως το υπερβολικό αλκοόλ, το κάπνισμα και η έλλειψη άσκησης αρχίζουν να επιβαρύνουν σοβαρά την υγεία ήδη από τα 36 έτη.
Οι επιστήμονες παρακολούθησαν επί δεκαετίες την υγεία εκατοντάδων παιδιών που γεννήθηκαν το 1959 στην πόλη Γιβάσκιλα της Φινλανδίας, μετρώντας τις επιδράσεις σε κάθε ηλικιακή φάση της ζωής τους.
Ποτέ δεν είναι αργά… ή μήπως είναι;
Οι ερευνητές παραδέχονται ότι τα ευρήματα αφορούν συγκεκριμένη γενιά και γεωγραφικό πλαίσιο – κυρίως Δυτικές κοινωνίες των μεταπολεμικών δεκαετιών.
Παρόλα αυτά, το συμπέρασμα είναι ζοφερό: καλό είναι να αρχίσουμε να περιορίζουμε τις «επικίνδυνες συμπεριφορές» όσο το δυνατόν νωρίτερα, γιατί η φθορά δεν αργεί. Και για όσους νιώθουν ότι το έχασαν το τρένο, υπάρχει ένα ψήγμα παρηγοριάς: «Ακόμα κι αν αλλάξετε συνήθειες στη μέση ηλικία, θα δείτε οφέλη στην τρίτη». Εντάξει λοιπόν. Έστω και αργά.
Στα 36 δεν είμαστε πια νέοι
Το να σκέφτεται κανείς στα 36 του πως πρέπει να έχει ήδη ξεφορτωθεί τις κακές του συνήθειες ακούγεται κάπως… πρόωρο. Είναι η ηλικία που πολλοί κάνουν παιδιά και αρχίζουν να ζουν λιγότερο για τον εαυτό τους και περισσότερο για τους άλλους.
Αλλά, κατά βάθος, πολλοί τριαντάρηδες νιώθουν ακόμα άτρωτοι. Αντέχουν βραδινά ξεφαντώματα, ξενύχτια χωρίς ύπνο και δεν έχουν πονέσει ακόμα στις αρθρώσεις — τουλάχιστον όχι σοβαρά.
Όμως η φινλανδική έρευνα δείχνει ότι η φυσιολογική φθορά ξεκινά νωρίτερα από ό,τι νομίζαμε. Κι αυτό δεν είναι απλώς επιστημονική διαπίστωση – είναι και πολιτισμική αφύπνιση.
Το εντυπωσιακό είναι ότι οι νεότερες γενιές μοιάζουν ήδη να ζουν διαφορετικά. Οι έρευνες δείχνουν σταθερή πτώση στο κάπνισμα σε όλη την Ευρώπη, αν και με διαφορές ανάλογα με την ηλικία, το φύλο και την εκπαίδευση. Στη γενιά Ζ, όμως, η αλλαγή δεν είναι μόνο στα ποσοστά. Είναι νοοτροπιακή.
Αρκεί να δει κανείς τα TikTok trends: βίντεο αφιερωμένα στο… πότε πρέπει να κάνεις ντους, γιατί είναι «βρώμικο» να κάθεσαι στο κρεβάτι με παντελόνι που φορούσες έξω, πόσο νερό πρέπει να πίνεις με βάση το βάρος σου. Οι επιρροές της πανδημίας και η εμμονή με τα μικρόβια γέννησαν ένα νέο είδος «υγειονοφοβικής» κουλτούρας.
Ανάμεικτα μηνύματα για το ποτό – και μια έκπληξη
Για όσους βρίσκονται μετά τα 36 και αναρωτιούνται αν όλα αυτά έχουν νόημα, η ελπίδα έρχεται (και πάλι) από την επιστήμη. Σύμφωνα με το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Βρετανίας, έναν χρόνο μετά τη διακοπή του καπνίσματος, ο κίνδυνος καρδιακής προσβολής μειώνεται στο μισό.
Σε 10 χρόνια, μειώνεται κατά 50% και ο κίνδυνος θανάτου από καρκίνο του πνεύμονα.
Το αλκοόλ είναι πιο περίπλοκη υπόθεση. Η γενική οδηγία μιλά για καλύτερη ενέργεια, λιγότερη πίεση και… λιγότερες θερμίδες. Όμως μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Canadian Journal of Cardiology προκάλεσε αίσθηση: ερευνητές από το Τορόντο και το Queen’s University ανακάλυψαν ότι το λευκό κρασί, η σαμπάνια και τα φρούτα μπορεί να έχουν καρδιοπροστατευτική δράση.
Και δεν έμειναν εκεί: παρατήρησαν ότι οι ευεργετικές επιδράσεις είναι ισχυρότερες για τους μορφωμένους, εύπορους και σωματικά δραστήριους.
Επίλογος για «μετανοούντες» 40άρηδες
Επιστρέφουμε, λοιπόν, σε όσους βρίσκονται κάπου ανάμεσα: ούτε αθώοι, ούτε εξιλεωμένοι.
Έχουν κόψει το πολύ κακό, κρατούν λίγη αμαρτία για τις δύσκολες μέρες. Ίσως είναι αργά – ίσως και όχι. Αν τα 36 είναι τα νέα 60, τότε κάποιοι από εμάς είμαστε ήδη επικίνδυνα ηλικιωμένοι.
Αλλά ας κρατήσουμε τη φινλανδική παρηγοριά: ποτέ δεν είναι εντελώς αργά να βελτιώσεις το μέλλον σου.
