Στον πυρηνικό σταθμό της Φουκουσίμα στην Ιαπωνία, σε έναν σκοτεινό θάλαμο ασφαλείας κάτω από τον αντιδραστήρα, σχεδιασμένο να απορροφά την πίεση του ατμού, ανακαλύφθηκαν μικροβιακές κοινότητες που ζουν αδιάκοπα από το ατύχημα του 2011.
Σε άλλα μέρη του κόσμου, οι μορφές ζωής που εκτίθενται σε ακτινοβολία τείνουν να αναπτύσσουν κάποιες νέες ιδιότητες. Αυτό που κάνει τις μικροβιακές κοινότητες της Φουκουσίμα τόσο αξιοσημείωτες είναι ότι δεν φαίνεται να έχουν υποστεί αλλαγές, αναφέρει το Science Alert.
Τον Μάρτιο του 2011 ένας υποθαλάσσιος σεισμός στα ανοιχτά της Ιαπωνίας προκάλεσε τσουνάμι, το οποίο πλημμύρισε τον πυρηνικό σταθμό στην ακτή της πόλης Οκούμα, στην περιφέρεια της Φουκουσίμα, οδηγώντας σε τήξη πυρήνα στους αντιδραστήρες. Η πόλη εκκενώθηκε άμεσα και για χρόνια παρέμεινε σχεδόν ακατοίκητη, με ελάχιστους κατοίκους να επιστρέφουν σταδιακά τα τελευταία χρόνια, μαζί με επιστήμονες και συνεργεία απορρύπανσης.
Γιατί τα μικρόβια αποτελούν πρόβλημα
Στο εσωτερικό των κτιρίων των αντιδραστήρων είχαν συσσωρευτεί τεράστιες ποσότητες ραδιενεργού νερού, μέσα στο οποίο οι μηχανικοί παρατήρησαν σχηματισμούς που έμοιαζαν με μικροβιακά στρώματα.
Αυτό δεν είναι αμελητέο πρόβλημα. Η αποξήλωση ενός πυρηνικού εργοστασίου είναι μια εξαιρετικά σύνθετη διαδικασία που διαρκεί δεκαετίες. Όπως είχε διαπιστωθεί και μετά το πυρηνικό ατύχημα του Θρι Μάιλ Άιλαντ στις ΗΠΑ το 1979, τα μικρόβια μπορούν να επιταχύνουν τη διάβρωση των μετάλλων και να μειώσουν την ορατότητα στο νερό, δυσκολεύοντας σοβαρά τις εργασίες καθαρισμού.
Με αυτό το δεδομένο, ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τους βιολόγους Τομόρο Ουαρασίνα και Άκιο Κανάι από το Πανεπιστήμιο Κέιο προχώρησε στη δειγματοληψία του εξαιρετικά ραδιενεργού νερού κάτω από τον αντιδραστήρα. Τα δείγματα αναλύθηκαν με γενετική αλληλούχιση, ώστε να εντοπιστούν τα είδη μικροοργανισμών που επιβιώνουν εκεί.
Οι επιστήμονες ανέμεναν να βρουν βακτήρια με γνωστή ανθεκτικότητα στη ραδιενέργεια, όπως το Deinococcus radiodurans ή το Methylobacterium radiotolerans, που έχουν εντοπιστεί σε περιοχές όπως το Τσερνόμπιλ. Αντίθετα, τα κυρίαρχα είδη ανήκαν στα γένη Limnobacter και Brevirhabdus, χημειολιθότροφους μικροοργανισμούς που συναντώνται συνήθως σε θαλάσσια περιβάλλοντα και τρέφονται οξειδώνοντας ανόργανες ενώσεις, όπως το θείο και το μαγγάνιο. Σε μικρότερη αναλογία εντοπίστηκαν και βακτήρια των γενών Hoeflea και Sphingopyxis, που οξειδώνουν σίδηρο. Παρά το γεγονός ότι το νερό ήταν έντονα ραδιενεργό, οι μικροβιακές αυτές κοινότητες δεν εμφάνιζαν καμία ιδιαίτερη προσαρμογή στη ραδιενέργεια.
Πώς έμειναν ανεπηρέαστα
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα μικρόβια ζούσαν σε βιοφίλμ, δηλαδή προστατευτικές μεμβράνες από βλέννα, οι οποίες λειτουργούν ως ασπίδα απέναντι στη ραδιενέργεια. Το στοιχείο αυτό προκαλεί ανησυχία, καθώς τα βιοφίλμ μπορούν να επιταχύνουν τη διάβρωση μεταλλικών επιφανειών, δημιουργώντας μια επιπλοκή που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στη διαδικασία αποξήλωσης των πυρηνικών σταθμών.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Applied and Environmental Microbiology, δείχνει ότι στη Φουκουσίμα η ραδιενέργεια δεν ανάγκασε τη ζωή να υιοθετήσει παράξενες νέες στρατηγικές επιβίωσης ούτε απαιτούσε ακραίες ικανότητες. Αντίθετα, δημιούργησε ένα ακραίο περιβάλλον όπου συνηθισμένοι μικροοργανισμοί κατάφεραν να επιβιώσουν. Πρόκειται για κάτι θαυμάσιο από επιστημονική άποψη, αλλά και για ένα πρόβλημα που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
