Αγαπητέ Ν.Α.,
Εχεις καταπιεί τόση αυτοβοήθεια που έχεις ξεχάσει πώς είναι να ζητάς και να δέχεσαι βοήθεια από τους άλλους και τις άλλες.
Κυριακάτικο ματς
Κυριακή βράδυ τρέχω αργά γύρω από το τοπικό γηπεδάκι όπου διεξάγεται αγώνας Ωμέγα εθνικής κι εσύ είσαι εκεί και κοπανιέσαι, γιατί έχεις μαζέψει μέσα σου ένα βουνό από συναισθήματα που δεν ξέρεις τι να τα κάνεις, οπότε ουρλιάζεις λες και εξαρτάται η ζωή σου από το γκολ. «Σούταρε, ρε!».
Γιατί κάποιοι άνδρες απεχθάνονται την ησυχία; Σε παρακολουθώ να προσπαθείς να κάνεις σαματά με το παπάκι σου, να κοπανάς κάδους, βάρη, σκύλους, για να καθησυχάσεις την τρικυμία στο κρανίο. Οταν δεν είσαι γήπεδο, αθλείσαι στα μονόζυγα. Εκεί μερικές φορές σ’ ακούω να χτυπιέσαι υπό τους ήχους της λογοδιάρροιας κάποιου πάστορα σού μιλάει από το κινητό σε ανοιχτή ακρόαση. Γλείφεις διαδικτυακά την πληγή της ψυχικής σου κάκωσης τόσες φορές την ημέρα, που νομίζεις ότι ο κόσμος όλος σε αδικεί. Εχεις καταναλώσει τόσα βιντεο-podcasts με φουσκωτούς λευκούς άνδρες που η πρωτεΐνη θα σου βγει από τη μύτη.
Απιαστα σωματικά και οικονομικά πρότυπα
Η βιομηχανία των καλλυντικών, της διατροφής, του γουέλνες σ’ έχει βάλει στο στόχαστρο. Πρέπει: να βάζεις σταγόνες στα μαλλιά να μη σου πέσουν. Πρέπει: να κάνεις skincare, οκτώ βήματα. Πρέπει: να έχεις μπράτσα και κοιλιακούς. Τα ξεξασπρότερα δόντια. Ολα αυτά κοστίζουν. Πού θα βρεις λεφτά;
Ενας κόσμος που σου λέει ότι μπορείς να είσαι τα πάντα, εύκολα σε κάνει να νιώθεις ένα μεγάλο, τριχωτό τίποτα. Η συνέντευξη για δουλειά δεν είναι όπως την είχες φανταστεί και το διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας όπου κάνεις αίτηση δεν απαρτίζεται από θαυμαστές σου και τη μαμά σου. Οι φουσκωτοί τύποι που παρακολουθείς να χασκογελάνε γύρω από ένα μικρόφωνο ενδέχεται να μην κάνουν τίποτε άλλο όλη μέρα απ’ το να σηκώνουν βάρη και μετά να πουλάνε αντρίλα στην τηλεόραση και στο YouTube. Τα αντιφατικά σήματα για το τι είναι επιτυχία αναβοσβήνουν σαν λαμπάκια στο κεφάλι σου.
Ας πούμε τα βασικά πριν σου στρίψει. Μπορείς να τρέχεις, χωρίς να πας μαραθώνιο – είναι οκέι. Μπορείς να εργάζεσαι χωρίς να αυτομαστιγώνεσαι κάθε πρωί που δεν είσαι εκατομμυριούχος. Μπορείς να ξυπνάς πρωί, αλλά δεν χρειάζεται να υστεριάζεις αν δεν ξύπνησες 5. Γενικώς, μπορείς να ησυχάσεις και να είσαι κανονικός άνθρωπος, όχι διασταύρωση Σούπερμαν, Ιλον Μασκ, Σονγκόκου και Αχιλλέα. Θα βρεθούν άνθρωποι να αγαπήσουν το λίπος στην κοιλιά σου.
Οι έγνοιες, η δουλειά, τα χρέη
Η περίοδος της οικονομικής κρίσης κι ύστερα η μονιμο-κρίση τσάκισαν τα εισοδήματα, δημιούργησαν χρέη, αύξησαν την ανεργία. Το πλήγμα στην αυτοεικόνα των ανδρών ήταν συντριπτικό, και δεν έχει αναλυθεί επαρκώς. Από τη μία σού ασκούνται πιέσεις να είσαι πάροχος, να πιάνεις την πέτρα να τη στύβεις. Κι από την άλλη σπανίζουν οι καλές, υψηλά αμειβόμενες θέσεις. Η εισοδηματική ανισότητα γιγαντώνεται δημιουργώντας ρήγματα στην κοινωνία: κάποιοι ζουν έτσι, κάποιοι αλλιώς, ζορίζεσαι.
Η πατριαρχία συντρίβει και εσένα. Οι προσδοκίες να είσαι κουβαλητής υπάρχουν, τις νιώθεις στο σώμα σου. Αλλά δεν έχεις τα μέσα. Ηθελες να ξεφύγεις από την οικογένεια, όπως όλοι, αλλά χρειάζεσαι τους γονείς σου ακόμη και στη μέση ηλικία. Και γι’ αντάλλαγμα πρέπει: να κάνεις παιδί, να παντρευτείς. Ανεξαρτήτως ανταλλάγματος, πρέπει: να έχεις λεφτά στην τράπεζα. Πρέπει: να μην κλαις – καλύτερα να δέρνεις ή να σπας πράγματα. Ανεξάρτητα απ’ το εάν σου αρέσουν οι άνδρες ή οι γυναίκες, πρέπει: να ντύνεσαι ακριβά, να έχεις αμάξι, να ταξιδεύεις, να μην είσαι λούζερ. Είναι εξουθενωτικό.
Βία – σε λούπα
Και μέσα σ’ όλα η ψυχική σου υγεία είναι θέμα ταμπού. Απολύτως προβληματικές συμπεριφορές, όπως οι εκρήξεις θυμού, ο αλκοολισμός, ακόμη κι η βία προς ζώα και γυναίκες στην πράξη γίνονται ανεκτές. Αλλά ακόμη και εάν δεν είσαι ένας από τους πολλούς που κακοποιούν τη σύντροφό τους, την αδελφή, τη μαμά ή το παιδί τους, μπορεί να έχεις τραυματίσει εσένα τον ίδιο. Η ψυχή σου είναι πίστα εκτός εξερεύνησης.
Ναρκώνεσαι με τις κοινωνικώς ανεκτές ουσίες, λιώνεις στο playstation, πουλάς τσαμπουκά, γιατί έτσι σου ’χουν μάθει. Είσαι ο τύπος που θα σκοτωθεί στη μηχανή υψηλού κυβισμού, σε δρόμους προκαθορισμένων ρόλων . Αν δεν σου αρέσει κάτι, καταφεύγεις στη βία. Οτιδήποτε άλλο σ’ αφήνει ριγμένο. Αλλά η έξαψη που φέρνει η βία δεν έχει τέλος, σωστά; Ζεις ανάμεσα σε συγκινήσεις που για να διατηρηθούν απαιτούν μία ολοένα αυξανόμενη δόση.
Συναισθηματική χωλότητα
Βλέπω αγόρια του κοινωνικού μου περίγυρου να μην μπορούν να εκφράσουν μισό συναίσθημα, εάν δεν είναι μεθυσμένα ή ναρκωμένα ή στα πρώτα δύο λεπτά από τη θεραπευτική τους συνεδρία στον ψυχαναλυτή. Αγόρια μορφωμένα, με πλούσιο λεξιλόγιο που θέλουν να πουν κάτι, μα δεν βρίσκουν τις λέξεις. Θέλουν να πουν «ρε, χρειάζομαι βοήθεια/αγάπη/φροντίδα/παρέα» ή «είμαι ευτυχισμένος, ερωτευμένος, χάλια» και κολλάνε. Στραβοχυμένα σ’ ένα καλούπι αντιφατικό, εκφράζονται με «χαχα», «ουάου» και σιωπές, ενώ μέσα τους μαίνεται η θύελλα.
Εχω βαρεθεί να εκπαιδεύω συναισθηματικά ανώριμα αγόρια. Να εξηγώ πράγματα. Να αναλαμβάνω κάποια ανάθεση και να φροντίζω να μη νιώσει απειλή ή ματαίωση ο εύθραυστος ψυχικός κόσμος κάποιου άνδρα. Αλλά κι οι ίδιοι έχουν βαρεθεί να λυγίζουν από τις αδιανόητες πιέσεις ενός συστήματος που τρώει την ψυχή τους. Το μεγαλύτερο αυτογκόλ είναι να νομίζεις πως πρέπει να υπερασπίζεσαι εκείνη τη δέσμη δομών, θεσμών, σκέψεων και τρόπων συμπεριφοράς που έχει καταβροχθίσει την τρυφερότητα και την ευαλωτότητα του μισού πληθυσμού. Αγαπητέ, χαλάρωσε, δεν έχεις να αποδείξεις τίποτα και σε κανέναν.
Πράγματα που με κάνουν να πιστεύω στην ανθρωπότητα αυτή την εβδομάδα
Η σίγουρη αρρενωπότητα, η ευγένεια και το βάθος της σκέψης του Νορβηγού συγγραφέα Καρλ Ούβε Κνάουσγκορντ σ’ αυτήν εδώ τη συνέντευξή του στο Monocle.
Τα κορίτσια και τ’ αγόρια που κάθονται ήσυχα, κατάμονα με το βιβλίο τους στα καφέ της Αθήνας, που έχουν επηρμένο ύφος και αντλούν προσωπική καταξίωση από το ψαγμένο εξώφυλλο του ψαγμένου αναγνώσματός τους.
