Όταν η συμμορία MS-13 διοικούσε τη γειτονιά Las Margaritas, ένα από τα προπύργιά της στο Ελ Σαλβαδόρ, υπήρχαν κανόνες που έπρεπε να ακολουθήσεις για να μείνεις ζωντανός.
Δεν μπορούσες να φοράς τον αριθμό οκτώ, επειδή συνδεόταν με την αντίπαλη συμμορία. Δεν μπορούσες να φορέσεις τη μάρκα αθλητικών παπουτσιών που φορούσαν οι γκάνγκστερ. Και δεν μπορούσες, σε καμία περίπτωση, να καλέσεις την αστυνομία.
«Οι άνθρωποι δεν μπορούσαν να παραπονεθούν στην αστυνομία εξαιτίας της συμμορίας. Αυτοί πλέον ήταν η εξουσία», είπε η Σάντρα Ελίζαμπεθ Ίνγκλες, παλιά κάτοικος της περιοχής.
Το Ελ Σαλβαδόρ, η μικρότερη χώρα της Κεντρικής Αμερικής, ήταν κάποτε γνωστή ως η «πρωτεύουσα των δολοφονιών», έχοντας ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ανθρωποκτονιών στον κόσμο εκτός εμπόλεμης ζώνης.
Όμως, μέσα σε ένα χρόνο από τότε που η κυβέρνηση κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για να καταστείλει τη βία των συμμοριών, αναπτύσσοντας τον στρατό στους δρόμους, η χώρα έχει αλλάξει σε πολύ μεγάλο βαθμό.
Τώρα, τα παιδιά παίζουν ποδόσφαιρο μέχρι αργά το βράδυ σε γήπεδα που πριν ήταν κλειστά. Μπορούν ακόμη να παίζουν σε εγκαταλελειμμένα κτίρια στα οποία πριν διαπράττονταν δολοφονίες από τις συμμορίες.
Οι ανθρωποκτονίες έπεσαν κατακόρυφα, ενώ τα μέλη της συμμορίας σταμάτησαν να εκβιάζουν αθώους κατοίκους. «Πλέον μπορείτε να περπατάτε ελεύθερα», είπε η Ίνγκλες επισημαίνοντας πως «έχουν αλλάξει τόσα πολλά».
Η El Faro, το κορυφαίο ειδησεογραφικό πρακτορείο του Ελ Σαλβαδόρ, πραγματοποίησε έρευνα στη χώρα και έκανε μια εντυπωσιακή εκτίμηση: Οι συμμορίες έχουν εξαφανιστεί σε μεγάλο βαθμό.
Ωστόσο κάτοικοι λένε πως αυτό το επίτευγμα είχε το τίμημά του: μαζικές συλλήψεις ακόμη και αθώων ανθρώπων, διάβρωση των πολιτικών ελευθεριών και συσπείρωση ενός αυταρχικού αστυνομικού σώματος.
Φαίνεται όμως πως οι περισσότεροι κάτοικοι είναι πρόθυμοι να ανεχτούν τις νέες συνθήκες αρκεί να μην εμφανιστούν ξανά συμμορίες στην περιοχή τους.
Αυτό άλλωστε αποδεικνύεται και από τις δημοσκοπήσεις, καθώς με ποσοστά αποδοχής γύρω στο 90%, ο πρόεδρος του Ελ Σαλβαδόρ, ο 41χρονος Ναγίμπ Μπουκέλε, έχει γίνει ένας από τους πιο δημοφιλείς ηγέτες στον κόσμο κερδίζοντας όλο και περισσότερους οπαδούς.
Παρά τη δημοφιλία του όμως, κάποιοι κάτοικοι κι ακτιβιστές επιμένουν πως στερούνται ελευθερίας με το νέο -κατά τη γνώμη τους-αυταρχικό καθεστώς.
Ειδικότερα ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν καταγράψει μαζικές αυθαίρετες συλλήψεις, καθώς και ακραίο υπερπληθυσμό στις φυλακές και αναφορές για βασανιστήρια από τους δεσμοφύλακες.
Από την πλευρά της η κυβέρνηση του Σαλβαδόρ έχει συλλάβει περισσότερους από 65.000 ανθρώπους τον τελευταίο χρόνο, συμπεριλαμβανομένων παιδιών ηλικίας μόλις 12 ετών, υπερδιπλασιάζοντας τον συνολικό αριθμό των κρατουμένων.
Σύμφωνα με τον υπολογισμό της ίδιας της κυβέρνησης, περισσότεροι από 5.000 άνθρωποι που δεν είχαν καμία σχέση με συμμορίες μπήκαν πίσω από τα κάγκελα και τελικά απελευθερώθηκαν, ενώ τουλάχιστον 90 άνθρωποι πέθαναν κατά τη διάρκεια της κράτησης.
