Αποκαλυπτικά στοιχεία για το πώς οι ΗΠΑ κυριαρχούν πλέον στην παγκόσμια αγορά εξοπλισμών και έχουν επιτύχει την εξάρτηση των ευρωπαϊκών χωρών από τις αμερικανικές εξαγωγές φέρνει στο φως το γνωστό κορυφαίο Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI).
Τα στοιχεία αυτά εξηγούν την προτεραιότητα που δίνει τώρα η Ε.Ε. στον επανεξοπλισμό της Ευρώπης με οπλικά συστήματα “made in EU”, ώστε όχι μόνο να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία και η καινοτομία, αλλά συγχρόνως να αντιμετωπιστούν οι νέες προκλήσεις ασφάλειας που δημιουργούν οι επιλογές του νέου Αμερικανού Προέδρου, που πολύ συχνά κινούνται εντελώς εκτός «συμμαχικού» πλαισίου και θέτουν υπό αμφισβήτηση την για δεκαετίες αμερικανική δέσμευση για την Ασφάλεια της Ευρώπης..
Η αποφασιστικότητα με την οποία κινείται η Ε.Ε. έχει προκαλέσει ανησυχία στην Ουάσιγκτον, η οποία, σύμφωνα με το Reuters, προειδοποίησε την Ε.Ε. για πιθανές συνέπειες αν αποκλείσει αμερικανικές εταιρείες από εξοπλιστικά προγράμματα και κάλεσε τους Ευρωπαίους συμμάχους της να συνεχίσουν να αγοράζουν αμερικανικά οπλικά συστήματα και να μην αποκλείσουν αμερικανικές εταιρείες σε μελλοντικούς αμυντικούς διαγωνισμούς.
Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο αναμένεται σύμφωνα με το δημοσίευμα να εγείρει αυτό το ζήτημα στη Σύνοδο Υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, που συνεδριάζει Πέμπτη και Παρασκευή στις Βρυξέλλες. Η νέα αμερικανική κυβέρνηση από τη μια δηλώνει ότι δεν έχει πια καμιά δέσμευση για την Ευρωπαϊκή Άμυνα συγχρόνως όμως δεν θέλει να χάσει τους μεγάλους «πελάτες» της αμερικανικής Αμυντικής Βιομηχανίας…
Σύμφωνα με το SIPRI, οι ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ υπερδιπλασίασαν τις εισαγωγές όπλων την τελευταία πενταετία, με το 60% αυτών να προέρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ουκρανία αναδείχθηκε ως ο μεγαλύτερος εισαγωγέας όπλων παγκοσμίως, ενώ οι ΗΠΑ εδραίωσαν τη θέση τους ως ο κυρίαρχος εξαγωγέας όπλων, αντιπροσωπεύοντας το 43% των παγκόσμιων εξαγωγών.
Σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη αύξησαν τις εισαγωγές όπλων κατά 105% την περίοδο 2020-2024 σε σύγκριση με την προηγούμενη πενταετία, λόγω της απειλής από τη Ρωσία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παρείχαν το 64% αυτών των όπλων, έναντι 52% την περίοδο 2015-2019.
Παρά την επιδίωξη των ευρωπαϊκών κρατών να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις εισαγωγές όπλων και να ενισχύσουν τη δική τους αμυντική βιομηχανία, η σχέση Ευρώπης-ΗΠΑ στον τομέα της άμυνας έχει βαθιές ρίζες. Οι παραγγελίες προς τις ΗΠΑ από ευρωπαϊκές χώρες έχουν φτάσει τα 500 μαχητικά αεροσκάφη και περιλαμβάνουν και άλλους εξελιγμένους εξοπλισμούς.
Με την Ιταλία και τη Μεγάλη Βρετανία να έχουν ήδη αγοράσει F-35 και αντιαεροπορικά συστήματα Patriot, είναι σαφές ότι αυτά τα συστήματα είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντικατασταθούν άμεσα. Παράλληλα, χώρες όπως το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Δανία εξαρτώνται ακόμη περισσότερο από την αμερικανική στρατιωτική τεχνολογία.
Η ραγδαία αύξηση των εισαγωγών όπλων οδήγησε την Ευρώπη στο να γίνει η μεγαλύτερη αγορά όπλων των ΗΠΑ για πρώτη φορά μετά από 20 χρόνια, αντιπροσωπεύοντας το 35% των αμερικανικών εξαγωγών όπλων την περίοδο 2020-2024, ξεπερνώντας ακόμη και τη Μέση Ανατολή, η οποία αντιστοιχούσε στο 33% των αμερικανικών εξαγωγών. Ωστόσο, σε επίπεδο μεμονωμένων χωρών, η Σαουδική Αραβία παρέμεινε ο μεγαλύτερος αγοραστής αμερικανικών όπλων.
Η Ρωσία, αν και παραμένει ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας όπλων στον κόσμο, είδε τις εξαγωγές της να μειώνονται κατά 64% την περίοδο 2020-2024. Εκτός από την προτεραιότητα που δίνει στον εξοπλισμό του δικού της στρατού, η Ρωσία έχει επηρεαστεί από τις διεθνείς κυρώσεις και τις πιέσεις των ΗΠΑ προς τους συμμάχους τους να μην αγοράζουν ρωσικά όπλα.Για παράδειγμα, η Ινδία, που ήταν ο μεγαλύτερος πελάτης της Ρωσίας (38% των ρωσικών εξαγωγών την περίοδο 2020-2024), στρέφεται ολοένα και περισσότερο σε άλλες χώρες για στρατιωτικές προμήθειες. Την ίδια ώρα, η Κίνα – η οποία αγόραζε το 17% των ρωσικών όπλων – έχει ενισχύσει τη δική της αμυντική βιομηχανία.
Στη Μέση Ανατολή, οι ΗΠΑ, ήδη ο μεγαλύτερος πάροχος στρατιωτικής βοήθειας στο Ισραήλ (66% των εισαγωγών του την περίοδο 2020-2024) – έχουν αυξήσει τις προμήθειες «μεγάλων» όπλων, όπως κατευθυνόμενων βομβών, από τα τέλη του 2023,κατι που συνέπεσε με την κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων του Ισραήλ στη Γάζα, το Ιράν, τον Λίβανο, τη Συρία και την Υεμένη, σύμφωνα με το SIPRI.
