Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε διάταγμα Τραμπ με το οποίο αμφισβητείται το «δίκαιο του εδάφους», δηλαδή τη χορήγηση της ιθαγένειας σε όλους όσοι γεννιούνται σε αμερικανικό έδαφος.
Σε μια απόφαση που θεωρείται ισχυρό πλήγμα στον πρόεδρο των ΗΠΑ και με ψήφους 6 έναντι 3, το Δικαστήριο ακύρωσε το διάταγμα που υπέγραψε πέρυσι ο Τραμπ, αμέσως μόλις επέστρεψε στον Λευκό Οίκο για τη δεύτερη θητεία του.
Το διάταγμα αυτό καταργούσε το δίκαιο του εδάφους για τα παιδιά των παράτυπων μεταναστών που γεννιούνται στις ΗΠΑ, στο πλαίσιο των αυστηρών μέτρων που επιχειρούσε να επιβάλει για να περιορίσει τη μετανάστευση.
Είναι η δεύτερη φορά φέτος που το Ανώτατο Δικαστήριο ακυρώνει μια σημαντική πρωτοβουλία του Τραμπ. Τον Φεβρουάριο ακύρωσε την απόφασή του να επιβάλει σαρωτικούς δασμούς σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οι τρεις προοδευτικοί και τρεις από τους συντηρητικούς δικαστές, συμπεριλαμβανομένου και του προέδρου του Ανωτάτου Δικαστηρίου, επικύρωσαν την απόφαση κατώτερου δικαστηρίου το οποίο είχε μπλοκάρει την εντολή του Τραμπ προς τις αμερικανικές υπηρεσίες να μην αναγνωρίζουν την ιθαγένεια ενός παιδιού που γεννιέται στις ΗΠΑ αν κανείς από τους γονείς του δεν είναι Αμερικανός πολίτης ή νόμιμος, μόνιμος κάτοικος (κάτοχος της λεγόμενης «πράσινης κάρτας»).
Στις προσφυγές που κατατέθηκαν κατά του προεδρικού διατάγματος υποστηριζόταν ότι παραβιάζει τη 14η Τροπολογία του Συντάγματος. Οι επικριτές του Τραμπ τον κατηγορούσαν για φυλετικές και θρησκευτικές διακρίσεις στην προσέγγιση που ακολουθούσε απέναντι στο μεταναστευτικό.
Το Ανώτατο Δικαστήριο παρεμβαίνει έτσι στο ζήτημα του τι σημαίνει να είναι κανείς Αμερικανός πολίτης, μόλις τέσσερις ημέρες πριν από τους εορτασμούς για την 4η Ιουλίου και τα 250 χρόνια από την ίδρυση των ΗΠΑ.
Πριν από την έκδοση της απόφασης, εμπειρογνώμονες υπολόγιζαν ότι το διάταγμα του Τραμπ θα μπορούσε να επηρεάσει το νομικό καθεστώς έως και 250.000 μωρών που γεννιούνται κάθε χρόνο ενώ οι οικογένειες εκατομμυρίων άλλων θα έπρεπε να αποδείξουν την ιθαγένεια των νεογέννητών τους.
Προσφυγές κατά του διατάγματος
Εναντίον του διατάγματος είχαν προσφύγει στην Πολιτεία του Νιού Χαμσάιρ γονείς και παιδιά, η ιθαγένεια των οποίων απειλείτο.
Η 14η Τροπολογία, που ψηφίστηκε το 1868, θεωρείται εδώ και δεκαετίες ως θεματοφύλακας της ιθαγένειας για όλα τα μωρά που γεννιούνται στις ΗΠΑ. Από το μέτρο εξαιρούνται ελάχιστες περιπτώσεις: τα παιδιά ξένων διπλωματών ή μελών μιας εχθρικής δύναμης κατοχής. Η επίμαχη διάταξη, η Ρήτρα Ιθαγένειας, ορίζει ότι «όλοι οι άνθρωποι που γεννήθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες ή απέκτησαν την υπηκοότητα τους και υπόκεινται στην δικαιοδοσία τους είναι πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών και της Πολιτείας στην οποία κατοικούν».
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστήριζε ότι η φράση «υπόκεινται στη δικαιοδοσία» των ΗΠΑ σημαίνει ότι το να γεννηθεί κανείς στη χώρα δεν αρκεί για να αποκτήσει την ιθαγένεια και θα πρέπει να εξαιρούνται τα βρέφη μεταναστών που βρίσκονται στη χώρα παράτυπα ή νόμιμα αλλά προσωρινά, όπως για παράδειγμα τα παιδιά των φοιτητών πανεπιστημίων ή των κατόχων προσωρινής βίζας εργασίας.
Όταν το Ανώτατο Δικαστήριο εξέτασε την υπόθεση ακούγοντας τα επιχειρήματα των δύο πλευρών, την 1η Απριλίου, ο Τραμπ έγραψε ιστορία ως ο πρώτος εν ενεργεία πρόεδρος που παρέστη σε συνεδρίαση. Πάντως, δεν έμεινε για πολλή ώρα στην αίθουσα αφού έφυγε μόλις ξεκίνησε να επιχειρηματολογεί ο αντίδικος δικηγόρος.
Σύμφωνα με τους προσφεύγοντες, το Ανώτατο Δικαστήριο είχε ήδη εξετάσει και αποφανθεί επί του ζητήματος από το 1898, στην υπόθεση «ΗΠΑ εναντίον Ουόνγκ Κιμ Αρκ», με την οποία αναγνωρίστηκε ότι η 14η Τροπολογία χορηγεί την ιθαγένεια σε όλους όσοι γεννιούνται στο αμερικανικό έδαφος, ακόμη και στα παιδιά των αλλοδαπών.
Ο συντηρητικός δικαστής Τζον Ρόμπερτς, που συνέταξε την απόφαση της πλειοψηφίας των δικαστών, ανέφερε ότι το εκτελεστικό διάταγμα του Τραμπ παραβιάζει τη διατύπωση της 14ης Τροπολογίας που εγγυάται την ιθαγένεια σε οποιονδήποτε γεννιέται στις ΗΠΑ – με ελάχιστες εξαιρέσεις.
«Η ιθαγένεια, τότε και τώρα, ήταν το δικαίωμα να έχει κανείς δικαιώματα, να συμμετέχει ελεύθερα στην πολιτική κοινότητά μας», έγραψε, σημειώνοντας ότι οι συντάκτες εκείνου του κειμένου υποσχέθηκαν το δικαίωμα σε κάθε ελεύθερο άνθρωπο στη χώρα.
«Σήμερα, τηρούμε αυτήν την υπόσχεση», πρόσθεσε.
Ο Ρόμπερτς υπενθύμισε τη δικαστική απόφαση του 1898. «Δεν αποτελεί έκπληξη, επομένως, ότι, στα 128 χρόνια που μεσολάβησαν από τότε, έχουμε κατ’ επανάληψη ερμηνεύσει την υπόθεση του Ουόνγκ Κιμ Αρκ ως εγγύηση ιθαγένειας για όλα τα παιδιά που γεννιούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες και υπόκεινται στην εξουσία τους. Δεν διακρίνουμε κανέναν λόγο να αποκλίνουμε από αυτήν την άποψη σήμερα», πρόσθεσε.
Ο Ρόμπερτς ανέφερε ότι υπήρχαν «ελάχιστα στοιχεία» που να υποστηρίζουν την «έντονα αναθεωρητική άποψη» της κυβέρνησης Τραμπ σχετικά με την ερμηνεία της 14ης Τροπολογίας ώστε να περιοριστεί το δικαίο του εδάφους.
Να σημειωθεί ότι ο συντηρητικός δικαστής Μπρετ Κάβανο συμφώνησε με την απόφαση να απορριφθεί το διάταγμα Τραμπ, αλλά για άλλους λόγους: σύμφωνα με το σκεπτικό του, το διάταγμα παραβιάζει έναν ξεχωριστό, ομοσπονδιακό νόμο περί του δικαιώματος της ιθαγένειας και όχι τη 14η Τροπολογία.
