Ο πληθωρισμός στα ελληνικά σούπερ μάρκετ συνεχίζει να επηρεάζει την καθημερινότητα των νοικοκυριών, παρά τη σχετική αποκλιμάκωση που παρατηρείται σε σύγκριση με την έντονη ακρίβεια των προηγούμενων ετών. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, ο δείκτης τιμών στα σούπερ μάρκετ κατέγραψε αύξηση 2,23% τον Απρίλιο σε ετήσια βάση, επιβεβαιώνοντας ότι οι πιέσεις στο κόστος διαβίωσης παραμένουν ισχυρές.
Η εικόνα της αγοράς δείχνει ότι, αν και ο γενικός ρυθμός ανατιμήσεων είναι χαμηλότερος σε σχέση με την περίοδο της ενεργειακής κρίσης, βασικά αγαθά εξακολουθούν να επιβαρύνουν σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Οι καταναλωτές παραμένουν ιδιαίτερα προσεκτικοί στις αγορές τους, στρεφόμενοι όλο και περισσότερο σε προσφορές, προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και συγκρίσεις τιμών.
Οι κατηγορίες προϊόντων με τις μεγαλύτερες αυξήσεις
Σύμφωνα με την έρευνα του ΙΕΛΚΑ, οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφηκαν κυρίως σε κατηγορίες τροφίμων που επηρεάζονται έντονα από το αυξημένο κόστος παραγωγής, μεταφορών και πρώτων υλών.
Ιδιαίτερη πίεση συνεχίζουν να δέχονται προϊόντα όπως:
- φρέσκα τρόφιμα,
- αρτοσκευάσματα,
- γαλακτοκομικά,
- είδη πρωινού,
- κατεψυγμένα προϊόντα,
- κατηγορίες με υψηλό ενεργειακό κόστος παραγωγής.
Οι διεθνείς τιμές αγροτικών προϊόντων, οι κλιματικές συνθήκες και το αυξημένο λειτουργικό κόστος στη βιομηχανία τροφίμων εξακολουθούν να επηρεάζουν τις τελικές τιμές στα ράφια.
Παράλληλα, ορισμένες κατηγορίες εμφάνισαν μικρότερες αυξήσεις ή ακόμη και σταθεροποίηση, κυρίως λόγω έντονου ανταγωνισμού μεταξύ αλυσίδων λιανεμπορίου και συχνών προωθητικών ενεργειών.
Γιατί επιμένει η ακρίβεια στα τρόφιμα
Η ακρίβεια στα σούπερ μάρκετ δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι αγορές τροφίμων συνεχίζουν να επηρεάζονται από μια σειρά παραγόντων που διατηρούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.
Μεταξύ των σημαντικότερων αιτιών περιλαμβάνονται:
- το αυξημένο ενεργειακό κόστος,
- οι διαταραχές στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες,
- οι γεωπολιτικές εντάσεις,
- η άνοδος στις τιμές πρώτων υλών,
- οι κλιματικές επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή,
- το υψηλό κόστος μεταφορών και συσκευασίας.
Παρότι οι τιμές της ενέργειας έχουν αποκλιμακωθεί σε σχέση με τα επίπεδα-ρεκόρ της προηγούμενης διετίας, οι επιπτώσεις εξακολουθούν να περνούν σταδιακά στην αγορά τροφίμων, καθώς πολλές επιχειρήσεις λειτουργούν ακόμη με αυξημένα λειτουργικά κόστη.
Η αλλαγή στη συμπεριφορά των καταναλωτών
Οι Έλληνες καταναλωτές έχουν ήδη προσαρμόσει σημαντικά τις αγοραστικές τους συνήθειες. Η αναζήτηση χαμηλότερων τιμών, οι συγκρίσεις μεταξύ αλυσίδων και η αξιοποίηση προσφορών έχουν γίνει πλέον βασικό στοιχείο της καθημερινής κατανάλωσης.
Τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας συνεχίζουν να ενισχύουν τη θέση τους στην αγορά, καθώς προσφέρουν πιο οικονομικές επιλογές σε βασικές κατηγορίες τροφίμων και ειδών οικιακής χρήσης. Παράλληλα, πολλοί καταναλωτές περιορίζουν τις αυθόρμητες αγορές και οργανώνουν πιο προσεκτικά τις εβδομαδιαίες προμήθειές τους.
Η τάση αυτή έχει επηρεάσει και τη στρατηγική των αλυσίδων σούπερ μάρκετ, οι οποίες επενδύουν περισσότερο σε προγράμματα πιστότητας, προσφορές πολλαπλών αγορών και επιθετικές προωθητικές ενέργειες.
Ο ανταγωνισμός μεταξύ των αλυσίδων
Παρά τον πληθωρισμό, ο ανταγωνισμός στον κλάδο του οργανωμένου λιανεμπορίου παραμένει ιδιαίτερα έντονος. Οι μεγάλες αλυσίδες επιχειρούν να συγκρατήσουν τις αυξήσεις μέσω εκπτώσεων, διαπραγματεύσεων με προμηθευτές και ενίσχυσης των private label προϊόντων.
Ταυτόχρονα, η κρατική πίεση για μεγαλύτερη διαφάνεια στις τιμές και οι συχνοί έλεγχοι στην αγορά έχουν ενισχύσει την προσπάθεια περιορισμού φαινομένων αδικαιολόγητων ανατιμήσεων.
Ωστόσο, οι επιχειρήσεις του κλάδου επισημαίνουν ότι λειτουργούν μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, όπου το κόστος παραγωγής και μεταφοράς παραμένει μεταβλητό.
Οι προοπτικές για το επόμενο διάστημα
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα ενδέχεται να συνεχίσει να κινείται σε σχετικά ήπια αλλά επίμονα επίπεδα τους επόμενους μήνες. Η πορεία των διεθνών τιμών ενέργειας, οι εξελίξεις στη γεωπολιτική σκηνή και οι καιρικές συνθήκες θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των τελικών τιμών.
Παράλληλα, η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών εξακολουθεί να πιέζεται, ιδιαίτερα για τις οικογένειες με χαμηλότερα και μεσαία εισοδήματα, καθώς τα τρόφιμα απορροφούν σημαντικό μέρος του μηνιαίου προϋπολογισμού.
Η σταδιακή αποκλιμάκωση του γενικού πληθωρισμού δεν σημαίνει απαραίτητα άμεση επιστροφή σε χαμηλότερες τιμές στα ράφια. Σε πολλές περιπτώσεις, η αγορά περνά πλέον σε μια φάση «ακριβής κανονικότητας», όπου οι αυξήσεις είναι μικρότερες αλλά οι τιμές παραμένουν σε υψηλότερη βάση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.
Η αύξηση 2,23% στις τιμές των σούπερ μάρκετ τον Απρίλιο επιβεβαιώνει ότι η μάχη κατά της ακρίβειας παραμένει ανοιχτή. Παρότι οι ακραίες ανατιμήσεις της προηγούμενης περιόδου έχουν περιοριστεί, οι πιέσεις στο κόστος ζωής συνεχίζουν να επηρεάζουν άμεσα τα ελληνικά νοικοκυριά.
Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο για την πορεία των τιμών στα τρόφιμα, καθώς η αγορά εξακολουθεί να εξαρτάται από διεθνείς παράγοντες που δύσκολα μπορούν να προβλεφθούν με ακρίβεια. Μέχρι τότε, οι καταναλωτές αναμένεται να συνεχίσουν τη στρατηγική προσεκτικών αγορών και αναζήτησης οικονομικότερων επιλογών στην καθημερινότητά τους.
