Της Ολυμπίας Λόη*
Η πρόσφατη απόφαση του ΟΣΕ για την αναστολή των δρομολογίων στη γραμμή Διακοπτό – Καλάβρυτα δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα· είναι το χρονικό μιας προαναγγελθείσας απαξίωσης. Ο Οδοντωτός, ένας παγκόσμιος κατασκευαστικός άθλος 130 ετών και ζωτικός πνεύμονας της τοπικής οικονομίας, θυσιάζεται στον βωμό της γραφειοκρατίας και της ανευθυνότητας.
Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι αμείλικτα και απαιτούν ξεκάθαρες απαντήσεις:
- Η Παγίδα των Λέξεων: Γιατί «Αναστολή» και όχι «Διακοπή»;
Η επιλογή του όρου «αναστολή» λειτουργεί ως επικοινωνιακό και νομικό τέχνασμα: Δίνει την ψευδαίσθηση του προσωρινού, επιτρέποντας στον ΟΣΕ να κρατά τη γραμμή «ενεργή» στα χαρτιά, αποφεύγοντας τις ευθύνες της οριστικής κατάρρευσης. Στην πραγματικότητα, είναι ένας ευφημισμός για την εγκατάλειψη: η γραμμή μένει νεκρή, χωρίς συντήρηση και χωρίς εγγυήσεις ασφαλείας.
- Το Παράλογο των Στατιστικών: Ποιος φταίει για το «φρένο»;
Τα στοιχεία των τελευταίων δύο ετών αποκαλύπτουν την αλήθεια: πόσες φορές σταμάτησε ο Οδοντωτός, λόγω βλάβης των συρμών (τροχαίο υλικό) και πόσες εξαιτίας φυσικών φαινομένων; Γιατί:
- Όταν χαλάει το τρένο, η ευθύνη βαραίνει την Hellenic Train.
- Όταν κλείνει η γραμμή για κατολισθήσεις, η ευθύνη βαραίνει τον ΟΣΕ. Όσο η πολιτεία βαφτίζει την απαξίωση του στόλου ως «γεωλογικό πρόβλημα», ο Οδοντωτός οδηγείται με μαθηματική ακρίβεια στον θάνατο.
Όσο η Πολιτεία βαφτίζει την απαξίωση του τροχαίου υλικού ως «γεωλογικό πρόβλημα», παρέχει ένα βολικό άλλοθι στην ιδιωτική εταιρεία να μην επενδύει στη συντήρηση του στόλου της.
- Η Απουσία του ΕΟΔΑΣΑΑΜ: Γιατί «φοβούνται» την αυτοψία;
Αν η γραμμή είναι πράγματι επικίνδυνη, γιατί δεν έχει κληθεί ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ (Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων) να διενεργήσει επίσημη αυτοψία; Η αποφυγή εμπλοκής ενός ανεξάρτητου φορέα υποδηλώνει μια προτίμηση στο «σκοτάδι» της εσωτερικής αλληλογραφίας, ώστε να μην καταλογιστούν ποτέ οι συγκεκριμένες τεχνικές και διοικητικές ευθύνες.
Με δεδομένο ότι η γραμμή Αθήνα – Θεσσαλονίκη λειτουργεί με 14 συστάσεις ασφαλείας, γιατί δεν μπορούμε να δώσουμε αναδρομική αρμοδιότητα στον ΕΟΔΑΣΑΑΜ ώστε να πάει να ελέγξει τον οδοντωτό; Την ίδια στιγμή, η πλατφόρμα railway.gov.gr με την οποία ο Υπουργός προκρίνει την ψηφιακή επιτήρηση της ασφάλειας γιατί δεν μπορεί να εφαρμοστεί για το συγκεκριμένο δίκτυο?
- Το «Χρυσό» Συμβόλαιο των ΥΓΟΣ: Επιδοτούμενη Ακινησία
Οι Υποχρεώσεις Δημόσιας Υπηρεσίας (ΥΓΟΣ) είναι συμβάσεις για γραμμές που στερούνται εμπορικής κερδοφορίας (όπως ο Οδοντωτός), τις οποίες το κράτος επιδοτεί με εκατομμύρια ευρώ ετησίως ώστε να παραμένουν ενεργές για το κοινωνικό σύνολο.
Η σκανδαλώδης λεπτομέρεια εδώ είναι η υπαιτιότητα:
- Αν το τρένο δεν κινείται λόγω βλάβης, η εταιρεία χάνει χρήματα.
- Αν όμως η γραμμή κλείνει με επίκληση της υποδομής (ΟΣΕ), η εταιρεία εισπράττει κανονικά την επιδότηση χωρίς να εκτελεί δρομολόγια.
Έτσι, η «ασφάλεια» μετατρέπεται σε ένα βολικό δώρο: Ο φορολογούμενος πληρώνει για μια υπηρεσία-φάντασμα σε μια «άγονη» γραμμή, η εταιρεία απαλλάσσεται από έξοδα λειτουργίας, και ο Οδοντωτός παραμένει ακίνητος με τις ευλογίες του κράτους.
Η Μεγάλη Αντίφαση: Η «επιλεκτική» ασφάλεια
Το επιχείρημα της ασφάλειας καταρρέει μπροστά στην καθημερινή εικόνα του Φαραγγιού. Το κράτος απαγορεύει τη διέλευση του τρένου για να «προστατεύσει» τους επιβάτες, αλλά την ίδια στιγμή επιτρέπει σε εκατοντάδες πεζούς να περπατούν ανεξέλεγκτα πάνω στις ράγες. Ρωτάμε ευθέως: Τα φυσικά φαινόμενα απειλούν μόνο τις ράγες και τους συρμούς, ή μήπως η «ασφάλεια» είναι ο βολικός μανδύας για την αποποίηση κάθε ευθύνης;
Κύριοι του Υπουργείου και των Οργανισμών, οι κοινωνίες των Καλαβρύτων και της Αιγιάλειας δεν αρκούνται πλέον σε επιστολές και ευχολόγια. Απαιτούν άμεσες ενέργειες και το τρένο στις ράγες.
*Αρχιτέκτων Μηχανικός, Αναπληρώτρια Γραμματέας Τομέα Χωροταξίας και πολιτευτής Αχαΐας του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής.
