Του Γεράσιμου Φεσσιάν *
Τι σημαίνει, στην πράξη, να «λήξει» ένα Κέντρο Πρόληψης; Δεν είναι ένας ακόμη κωδικός στον προϋπολογισμό. Είναι οι άνθρωποι που στέκονται δίπλα σε γονείς, παιδιά, εφήβους, εκπαιδευτικούς, πριν η κρίση γίνει τραγωδία. Σε μια κοινωνία που αναζητά σταθερές, η πρόληψη είναι η πιο στέρεη. Κι όμως, τους τελευταίους μήνες καλλιεργείται η εντύπωση ότι τα Κέντρα Πρόληψης απειλούνται με λήξη το 2027. Η αλήθεια είναι άλλη: η πρόληψη δεν τελειώνει με μια σύμβαση. Και η ανάγκη για αυτήν, δυστυχώς, δεν έχει ημερομηνία λήξης.
Όμως, ας μιλήσουμε με αριθμούς και γεγονότα, παίρνοντας ως παράδειγμα το Κέντρο Πρόληψης Αχαΐας «Καλλίπολις».
Το 2025, το «Καλλίπολις» άγγιξε 9.647 ανθρώπους. Παιδιά που έμαθαν να λένε «όχι», γονείς που ενίσχυσαν τον ρόλο τους, εκπαιδευτικοί που έγιναν καλύτεροι συνοδοιπόροι. Συνολικά, την τριετία 2023–2025 εξυπηρετήθηκαν 26.485 πολίτες. Δεν είναι απλά μια υπηρεσία. Είναι μια αγκαλιά που απλώνεται από την Πάτρα μέχρι τα πιο απομακρυσμένα χωριά της Αχαΐας.
Η ποιότητα του έργου δεν είναι υπόθεση εντυπώσεων. Αυτό τεκμηρίωσε η έρευνα ικανοποίησης με το διεθνώς σταθμισμένο ερωτηματολόγιο CSQ-8, το 94,5% των γονέων δήλωσε υψηλό βαθμό ικανοποίησης, ενώ κανείς δεν ανέφερε χαμηλό. Το 84,5% δήλωσε ότι θα ξαναζητούσε σίγουρα βοήθεια από το Κέντρο στο μέλλον.
Αυτό λέγεται εμπιστοσύνη. Και η εμπιστοσύνη δεν χτίζεται από τη μια μέρα στην άλλη.
Τα Κέντρα Πρόληψης δεν είναι «χαλαρές δομές». Λειτουργούν με βάση σαφές νομικό πλαίσιο: είναι αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες των ΟΤΑ και κοινωνικών φορέων, εγκεκριμένοι οργανισμοί πρόληψης στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά των Ναρκωτικών (ν. 4139/2013, αρ. 61 ν. 3459/2006). Η επταετής προγραμματική σύμβαση 2021–2027, σύμφωνα με τον νόμο, παρατείνεται αυτοδικαίως μέχρι την υπογραφή νέας. Δεν υπάρχει, λοιπόν, νομική λήξη στις 31.12.2027.
Υπάρχει μόνο πολιτική επιλογή: είτε συνεχίζουμε να επενδύουμε στην πρόληψη, είτε την εγκαταλείπουμε.
Και τι σημαίνει αυτή η επένδυση στην πράξη; Σημαίνει παρεμβάσεις που βασίζονται στις διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και του UNODC. Σημαίνει ολιστικές προσεγγίσεις που αγκαλιάζουν όλο το σχολείο (whole-school approach) και όλη την οικογένεια. Σημαίνει διεπιστημονική ομάδα και ένα δίκτυο 43 ενεργών εθελοντών που οργώνουν τον νομό. Σημαίνει 140 συνεδρίες συμβουλευτικής ετησίως, συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών, με δεκάδες σχολεία, με φορείς υγείας και πρόνοιας. Αυτή είναι η καθημερινότητα του «Καλλίπολις» – και όλων των Κέντρων Πρόληψης.
Επομένως, η συζήτηση δεν μπορεί να είναι αν θα κλείσουν ή όχι. Η συζήτηση πρέπει να είναι για το πώς θα θωρακίσουμε θεσμικά και οικονομικά αυτό το πολύτιμο δίκτυο κοινωνικής προστασίας.
Για όλους τους παραπάνω λόγους και με αίσθημα κοινωνικής συνυπευθυνότητας, ως Περιφερειακός Σύμβουλος Αχαΐας και Αντιπρόεδρος της Περιφερειακής Επιτροπής, προτείνω:
- Τη ρητή δέσμευση της Κυβέρνησης για άμεση έναρξη θεσμικού διαλόγου με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς (Υπουργεία, ΕΝΠΕ, ΚΕΔΕ, ΕΟΠΑΕ, εργαζόμενους) για τη νέα προγραμματική σύμβαση.
- Τη θεσμοθέτηση της πρόληψης ως μόνιμου, διακριτού πυλώνα πολιτικής για τις εξαρτήσεις, με σταθερή χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό.
- Τη διασφάλιση της συνέχειας της εργασίας για το εξειδικευμένο προσωπικό, που αποτελεί την κινητήριο δύναμη αυτού του έργου.
- Την ενεργό συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των τοπικών κοινωνιών στον σχεδιασμό, ώστε οι παρεμβάσεις να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής.
Αν αφήσουμε να σβήσουν τα φώτα στα Κέντρα Πρόληψης, δεν θα αργήσουν να ανάψουν τα φώτα των ΜΕΘ, των δικαστηρίων, των φυλακών. Η επιλογή είναι δική μας – και είναι βαθιά πολιτική. Η πρόληψη δεν είναι πολυτέλεια, ούτε λογιστικό κόστος. Είναι η πιο προοδευτική, αποτελεσματική και ανθρώπινη πολιτική. Και, όπως αποδεικνύεται, η πιο συνετή.
Ας πράξουμε, λοιπόν, το αυτονόητο: να κάνουμε τη λύση μόνιμη, πριν γίνει το πρόβλημα μόνιμο.
* Περιφερειακός Σύμβουλος Αχαΐας και Αντιπρόεδρος της Περιφερειακής Επιτροπής
