Η έλλειψη πετρελαίου, μετά την κατάρρευση του Μαδούρο στη Βενεζουέλα και την απαγόρευση των ΗΠΑ στο Μεξικό να τροφοδοτεί την Αβάνα, έχει παραλύσει μεταφορές, υπηρεσίες και δημόσιες δομές, ενώ οι πολίτες βιώνουν δραματική επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης στην Κούβα, έπειτα από την αυστηροποίηση του αμερικανικού εμπάργκο, που επέβαλε η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ και η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με τεράστιες ελλείψεις καυσίμων και βασικών αγαθών.
Σε οδοιπορικό του στην πρωτεύουσα της Κούβας, Αβάνα, ο δημοσιογράφος Ντέιβιντ Τζόουνς της Daily Mail μεταφέρει μια εικόνα που αποτυπώνει το μέγεθος της κρίσης. Από τον 39ο όροφο του Iberostar Selection La Habana, του ψηλότερου κτιρίου της χώρας, οι συνήθως πολυσύχναστοι δρόμοι εμφανίζονται σχεδόν έρημοι. Τα πρατήρια καυσίμων έχουν στερέψει, οι διακοπές ρεύματος είναι συχνές και το σούρουπο βυθίζει την πόλη στο σκοτάδι, καθώς η ηλεκτροδότηση δεν επαρκεί. Το αεροδρόμιο έχει εξαντλήσει τα αποθέματα κηροζίνης και ο εναέριος χώρος παραμένει σχεδόν άδειος.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η πίεση προς την Κούβα είναι «τόσο σφιχτή, που δεν υπάρχει πετρέλαιο, δεν υπάρχουν χρήματα, δεν υπάρχει τίποτα», επιβεβαιώνοντας ότι στόχος της πολιτικής του είναι η αποδυνάμωση ενός μαρξιστικού καθεστώτος, που βρίσκεται στην εξουσία επί 67 χρόνια. Το εμπάργκο που απαγορεύει την εξαγωγή καυσίμων προς την Κούβα, με την απειλή σφοδρών εμπορικών κυρώσεων για τους παραβάτες, έχει ήδη μετατραπεί σε ευρεία ανθρωπιστική κρίση.
Οι ελλείψεις τροφίμων είναι εκτεταμένες. Με τον πληθωρισμό να καθιστά ακόμη και βασικά αγαθά απρόσιτα, οικογένειες αναζητούν υπολείμματα τροφίμων σε σωρούς απορριμμάτων σε κάθε γωνιά της πόλης. Οι εστίες μόλυνσης από τρωκτικά και κουνούπια πολλαπλασιάζονται. Νέες μητέρες ανταλλάσσουν τις περιορισμένες οικονομίες τους για βρεφικό γάλα και παιδικά φάρμακα, ενώ τα ράφια των φαρμακείων είναι άδεια.
Στο δημοτικό σχολείο Ελ Σαλβαδόρ, όπου 350 μαθητές σιτίζονται με φαγητό μαγειρεμένο σε κάρβουνα, ο διευθυντής Χουάν Ρενιέρ εκφράζει ανησυχία ότι η παρατεταμένη διακοπή των μαθημάτων θα οδηγήσει σε αύξηση της νεανικής εγκληματικότητας. Σήμερα, μόνο παιδιά κάτω των 12 ετών παρακολουθούν μαθήματα, ενώ οι έφηβοι περιφέρονται στους δρόμους ή αναζητούν εργασία στον τουρισμό, ο οποίος έχει περιοριστεί δραστικά μετά την πανδημία.
Περίπου 2.000.000 Κουβανοί έχουν εγκαταλείψει τη χώρα τα τελευταία χρόνια, κυρίως προς τις ΗΠΑ, με τα εμβάσματα να αποτελούν βασική πηγή επιβίωσης για πολλές οικογένειες. Παράλληλα, περιορισμένος αριθμός επιχειρήσεων που σχετίζονται με το καθεστώς εξακολουθεί να αποκομίζει οφέλη, όπως καταστήματα που πουλάνε κινεζικά φωτοβολταϊκά συστήματα σε τιμές δυσανάλογες του μέσου ετήσιου εισοδήματος.
Το Iberostar Selection La Habana εγκαινιάστηκε το 2025 και ανήκει στον εμπορικό βραχίονα του καθεστώτος GAESA, σε συνεργασία με ισπανική πολυεθνική εταιρεία. Σύμφωνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η επένδυση έχει ενταχθεί στον κατάλογο απαγορευμένων επιχειρήσεων, καθώς θεωρείται ότι ωφελεί την κυβερνητική ελίτ εις βάρος των πολιτών. Το ξενοδοχείο, που φέρεται να κόστισε έως και 500 εκατ. δολάρια, αποτελεί σύμβολο των κοινωνικών ανισοτήτων, σε μια χώρα που αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις σε βασικές υποδομές.
Την ίδια στιγμή, η εξάρτηση από το πετρέλαιο της Βενεζουέλας, το οποίο διακόπηκε στο πλαίσιο των αμερικανικών μέτρων, επιδείνωσε μια ήδη εύθραυστη οικονομία. Πολλοί Κουβανοί εκφράζουν την άποψη ότι η κυβέρνηση χρησιμοποιεί το εμπάργκο ως πρόσχημα για τη διαφθορά και τη διοικητική ανεπάρκεια.
Στην περιοχή Αλαμάρ, ένα εκτεταμένο συγκρότημα σοβιετικής αρχιτεκτονικής στα ανατολικά της Αβάνας, οι κάτοικοι ζουν χωρίς επαρκή μέσα μεταφοράς και συχνά χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα. «Το πρόβλημα δεν είναι το σύστημα, αλλά οι ηγέτες. Μιλούν για σοσιαλισμό, αλλά αυτό δεν είναι πραγματικός σοσιαλισμός» δηλώνει κάτοικος της περιοχής, προσθέτοντας ότι «το 90% των ανθρώπων είναι εξοργισμένοι».
Η ιστορική μνήμη της απόβασης στον Κόλπο των Χοίρων το 1961 εξακολουθεί να επηρεάζει τον δημόσιο διάλογο. Η Νεμέσια Ροντρίγκεζ Μοντάνο, η οποία έζησε τα γεγονότα, δηλώνει ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν και σήμερα την «ήττα» της Κούβας μέσω «ψυχολογικού πολέμου». Αντίθετα, ο Ορλάντο Εξπόσιτο εκτιμά ότι, αν είχε επιτύχει η τότε επιχείρηση, η χώρα θα μπορούσε να είναι «ειρηνική και ευημερούσα».
Καθώς οι κοινωνικές πιέσεις αυξάνονται και οι δημόσιες διαμαρτυρίες παραμένουν περιορισμένες λόγω φόβου καταστολής, το ερώτημα που διατυπώνεται είναι κατά πόσο ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ μπορεί να διαχειριστεί την κρίση ή αν οι εξελίξεις θα οδηγήσουν σε ευρύτερες πολιτικές ανακατατάξεις. Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να είναι καθοριστικοί για το μέλλον της χώρας.
