Ήταν Σεπτέμβριος του 2022, όταν η Βαλτική Θάλασσα σείστηκε από τέσσερις ισχυρές εκρήξεις. Μέσα σε λίγα μόλις δευτερόλεπτα, οι αγωγοί Nord Stream, το μεγαλύτερο έργο που συνέδεε τη Ρωσία με την Ευρώπη, ανατινάχθηκαν μέσα στη θάλασσα, εξαφανίζοντας μία κρίσιμη γραμμή προμήθειας φυσικού αερίου.
Δημοσίευμα της Wall Street Journal αναφέρει ότι, κατόπιν έρευνας τριών ετών, η γερμανική αστυνομία καταλήγει πως πίσω από το σαμποτάζ βρίσκονται Ουκρανοί στρατιωτικοί, μέλη μιας επίλεκτης ομάδας που φέρεται να ενήργησε υπό τις εντολές του τότε αρχιστρατήγου Βαλερί Ζαλούζνι. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, η υπόθεση δεν θα είναι απλώς ένα κεφάλαιο του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά ένα σημείο καμπής για ολόκληρη την Ευρώπη.
.
Η «μέση λύση»
Οι αγωγοί Nord Stream 1 και 2 εκτείνονταν για περίπου 1.200 χιλιόμετρα κάτω από τη Βαλτική Θάλασσα, μεταφέροντας φυσικό αέριο από τη Ρωσία στη Γερμανία. Για χρόνια αποτέλεσαν βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας, αλλά και σύμβολο της εξάρτησης από τη Μόσχα.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Ευρώπη διχάστηκε: από τη μία, χώρες ζητούσαν να διακοπεί κάθε ροή ρωσικού αερίου· από την άλλη, χώρες εξαρτημένες από τις φθηνές προμήθειες προειδοποιούσαν για οικονομικό χάος. Η Γερμανία επέλεξε μια «μέση λύση», καθώς διατήρησε ενεργό τον Nord Stream 1, αλλά δεν πιστοποίησε ποτέ τον Nord Stream 2.
Τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, μια σειρά εκρήξεων κατέστρεψε τους αγωγούς και απελευθέρωσε τεράστιες ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου, ισοδύναμες με τις ετήσιες εκπομπές της Δανίας. Η συζήτηση για το ποιος ευθύνεται άναψε αμέσως: άλλοι κατηγόρησαν τη Ρωσία, άλλοι υπέδειξαν τις ΗΠΑ ή το Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι Γερμανοί ντετέκτιβ και η αθέατη έρευνα
Σύμφωνα με το δημοσίευμα της Wall Street Journal, οι ερευνητές άρχισαν να συνθέτουν τα κομμάτια του παζλ μέσα από τιμολόγια ναύλωσης σκαφών, τηλεφωνικά σήματα και πινακίδες οχημάτων. Μετά από μήνες έρευνας εντόπισαν ένα ιστιοπλοϊκό που χρησιμοποιήθηκε ως βάση για την επιχείρηση, ονόματι Andromeda. Από εκεί άρχισαν να συνδέουν τα ίχνη με μια ομάδα Ουκρανών βατραχανθρώπων και στρατιωτικών.
Το πιο κρίσιμο στοιχείο προέκυψε από μια φωτογραφία που έδειχνε το πρόσωπο ενός δύτη. Με τη βοήθεια εμπορικού λογισμικού αναγνώρισης προσώπου, οι ερευνητές κατάφεραν να τον ταυτοποιήσουν και να εντοπίσουν τους συνεργούς του μέσα από προφίλ σε κοινωνικά δίκτυα και επαγγελματικούς ιστότοπους.
Η εικόνα που σχημάτισαν ήταν ξεκάθαρη: πίσω από την επιχείρηση βρισκόταν μια επίλεκτη ουκρανική μονάδα, που φέρεται να έδρασε υπό τις εντολές του τότε αρχιστρατήγου, στρατηγού Βαλερί Ζαλούζνι. Ο στόχος, σύμφωνα με τους ερευνητές, ήταν διπλός: αφενός να πληγεί η ρωσική οικονομία και αφετέρου να διαρραγούν οι ενεργειακοί δεσμοί Ρωσίας–Γερμανίας.
Οι συλλήψεις και η διπλωματική καταιγίδα
Η έρευνα οδήγησε σε διεθνή εντάλματα για επτά άτομα, μεταξύ των οποίων τρεις στρατιωτικοί και τέσσερις δύτες. Ένας από αυτούς εντοπίστηκε στην Πολωνία, όμως μεταφέρθηκε γρήγορα πίσω στην Ουκρανία, μέσα σε αυτοκίνητο με διπλωματικές πινακίδες. Σύμφωνα με γερμανικές πηγές, η επιχείρηση αυτή έγινε ύστερα από προειδοποίηση της πολωνικής κυβέρνησης προς το Κίεβο.
Η Πολωνία, με τον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ, αρνείται να εκδώσει τους υπόπτους, χαρακτηρίζοντάς τους «μαχητές της ελευθερίας». «Το πρόβλημα δεν είναι ότι ο αγωγός καταστράφηκε», δήλωσε, «αλλά ότι κατασκευάστηκε».
Ο επικεφαλής της ομάδας, ο 46χρονος αξιωματικός των ουκρανικών υπηρεσιών ασφαλείας Σερχίι Κ., εντοπίστηκε τελικά στην Ιταλία. Οι γερμανικές αρχές παρακολουθούσαν τα ταξίδια του μέσω δεδομένων διοδίων και κρατήσεων ξενοδοχείων. Συνελήφθη σε θέρετρο κοντά στο Σαν Κλεμέντε και οδηγήθηκε ενώπιον των ιταλικών αρχών, σηκώνοντας τρία δάχτυλα, τον ουκρανικό χαιρετισμό που συμβολίζει το εθνόσημο Tryzub.
Η επόμενη μέρα για την Ευρώπη
Τον Δεκέμβριο, ιταλικό δικαστήριο αναμένεται να αποφασίσει αν θα εκδώσει τον Σερχίι Κ. στη Γερμανία. Οι γερμανικές αρχές έχουν ήδη ετοιμάσει αεροσκάφος για να τον μεταφέρει στο Αμβούργο, όπου τον περιμένει δίκη.
Όμως η υπόθεση απειλεί να προκαλέσει βαθύ πολιτικό ρήγμα. Η Γερμανία, κύριος χρηματοδότης και προμηθευτής όπλων της Ουκρανίας, βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Η αντιπολίτευση, κυρίως το ακροδεξιό AfD, εκμεταλλεύεται τη δυσαρέσκεια για τις υψηλές τιμές ενέργειας και ζητά μείωση της βοήθειας προς το Κίεβο.
Κυβερνητικοί κύκλοι υποστηρίζουν ότι η κοινή γνώμη έχει ήδη αποδεχθεί, σε μεγάλο βαθμό, την εκδοχή της ουκρανικής ευθύνης. Ωστόσο, η επικείμενη δίκη και νέα στοιχεία ενδέχεται να δοκιμάσουν ξανά τη συνοχή της Δύσης και να ανοίξουν ρωγμές στην ευρωπαϊκή στήριξη προς την Ουκρανία.
CNN
