Με τη ρητορική του για τα «ανίκητα όπλα», ο Πούτιν αναβιώνει συνειδητά το κλίμα του Ψυχρού Πολέμου. Ποντάρει στον φόβο της πυρηνικής απειλής για να αποσταθεροποιήσει τους αντιπάλους του και να επιβεβαιώσει τη θέση του σε έναν κόσμο που θεωρεί εχθρικό προς τη Ρωσία. Από την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία, εναλλάσσει πυρηνικές απειλές, θεαματικές δοκιμές και εθνικιστικούς λόγους για τη «μεγάλη Ρωσία».
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν παίζει ξανά το χαρτί της πυρηνικής αποτροπής. Σε μια προσεκτικά σκηνοθετημένη εμφάνιση, ο πρόεδρος της Ρωσίας παρουσιάστηκε την Κυριακή (26.10.2025) με στρατιωτική στολή, συγχαίροντας τους μηχανικούς του για τη δοκιμή του νέου πυρηνοκίνητου πυραύλου κρουζ Bourevestnik — ενός όπλου που ονομάζεται «πουλί της καταιγίδας» και, σύμφωνα με το Κρεμλίνο, μπορεί να πετά απεριόριστα και να διαφεύγει από κάθε σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας.
Τρεις ημέρες αργότερα, την Τετάρτη, η Ρωσία ανακοίνωσε μια νέα δοκιμή του πυρηνοκίνητου υποβρύχιου drone Poseidon, μιας αυτόνομης τορπίλης ικανής, σύμφωνα με τη Μόσχα, να προκαλέσει ραδιενεργά τσουνάμι. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, αναφέρει η Le Monde, επανέφερε έτσι μια λογική πυρηνικής αποτροπής με στόχο να φοβίσει τη Δύση.
Επιδεικτική επίδειξη ισχύος
«Πρόκειται για ένα μοναδικό και ανίκητο όπλο», δήλωσε ο Πούτιν σε βίντεο που μεταδόθηκε από τα ρωσικά κρατικά μέσα, επαινώντας τις επιδόσεις του Bourevestnik, «με απεριόριστη εμβέλεια». Σύμφωνα με τη Μόσχα, ο πύραυλος διέσχισε 14.000 χιλιόμετρα σε 15 ώρες πτήσης. Όσο για το Poseidon, που δοκιμάστηκε μυστικά, ο Ρώσος πρόεδρος υποστήριξε ότι είναι «αδύνατο να αναχαιτιστεί» και υπερτερεί «όλων των υπαρχόντων διηπειρωτικών πυραύλων».
Οι διαδοχικές αυτές ανακοινώσεις δείχνουν την επιθυμία του Κρεμλίνου να προβάλλει μια εικόνα ανανεωμένης δύναμης, τη στιγμή που ο πόλεμος στην Ουκρανία παρατείνεται και η ρωσική οικονομία ασφυκτιά από τις δυτικές κυρώσεις. Ο Πούτιν, νοσταλγός της σοβιετικής εποχής, επιδιώκει να επαναφέρει τη Ρωσία στο επίκεντρο της τεχνολογικής και στρατιωτικής αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ.
Ένα ψυχολογικό όπλο πάνω απ’ όλα
Πίσω όμως από την προπαγάνδα, οι ειδικοί εκφράζουν σκεπτικισμό. Ο πύραυλος Bourevestnik, τον οποίο οι Αμερικανοί έχουν αποκαλέσει «ιπτάμενο Τσερνόμπιλ», έχει αντιμετωπίσει πολλά τεχνικά προβλήματα και ραδιενεργά ατυχήματα, όπως το 2019 στην περιοχή Αρχάγγελος, όπου μια έκρηξη προκάλεσε τον θάνατο μηχανικών της Rosatom. «Σε στρατιωτικό επίπεδο, η χρησιμότητα αυτού του όπλου είναι περιορισμένη», επισημαίνει η ερευνήτρια Ελοΐζ Φαγιέ από το IFRI. «Πρόκειται κυρίως για ένα μέσο επικοινωνίας, που δείχνει ότι η Ρωσία μπορεί ακόμη να καινοτομεί και να προκαλεί φόβο».
Ο στόχος του Κρεμλίνου δεν είναι τόσο στρατηγικός όσο ψυχολογικός: να υπενθυμίσει στη Δύση ότι η Μόσχα παραμένει μια πυρηνική δύναμη ικανή να αντισταθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρά το γεγονός ότι το ΑΕΠ της μόλις ξεπερνά εκείνο της Ισπανίας και η εξάρτησή της από την Κίνα αυξάνεται.
Το υποβρύχιο drone «Poseidon» και ο εφιάλτης των ραδιενεργών τσουνάμι
Το υποβρύχιο drone Poseidon, με πυρηνική πρόωση, έχει προκαλέσει τα τελευταία χρόνια φόβο και θαυμασμό στους στρατιωτικούς αναλυτές. Σύμφωνα με τη Μόσχα, μπορεί να διανύει τεράστιες αποστάσεις σε μεγάλο βάθος και να μεταφέρει θερμοπυρηνική κεφαλή ικανή να προκαλέσει γιγαντιαία ραδιενεργά κύματα στους ωκεανούς, καθιστώντας ακατοίκητες παράκτιες πόλεις. Δεν υπάρχουν ωστόσο ανεξάρτητες επιβεβαιώσεις των ισχυρισμών αυτών, ενώ οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών παραμένουν επιφυλακτικές σχετικά με την πραγματική πρόοδο του προγράμματος.
Στην επικοινωνιακή του ρητορική, ο Πούτιν χαρακτηρίζει το Poseidon «ιστορικό τεχνολογικό επίτευγμα», ανώτερο ακόμη και από τον διηπειρωτικό πύραυλο Sarmat («Satan II»). Οι ανακοινώσεις αυτές εντάσσονται σε μια στρατηγική απάντησης στην αμερικανική υπεροχή στην αντιπυραυλική άμυνα, που ξεκίνησε μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συνθήκη ABM του 1972 και τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς. Επαινώντας αυτά τα «ανίκητα» όπλα, ο Ρώσος πρόεδρος επιχειρεί να επαναβεβαιώσει την ισορροπία δυνάμεων με την Ουάσινγκτον, καλλιεργώντας παράλληλα στο εσωτερικό το αίσθημα μιας πολιορκημένης αλλά ακατάβλητης Ρωσίας.
«Είναι ένα μήνυμα προς την Ουάσινγκτον και το ΝΑΤΟ: μπορούμε να χτυπήσουμε οπουδήποτε, οποτεδήποτε», σημειώνει ο ιστορικός Μαρκ Γκαλεότι. Για πολλούς αναλυτές, η στρατηγική αυτή αντικατοπτρίζει τη ματαιωμένη φιλοδοξία ενός ηγέτη του οποίου το πυρηνικό οπλοστάσιο, αντί να του προσφέρει υπεροχή, δεν του εξασφαλίζει πια το πολιτικό πλεονέκτημα που επιδιώκει.
Μέσα από τα Bourevestnik και Poseidon, η Μόσχα δεν φαίνεται να προετοιμάζει έναν πόλεμο, αλλά να υπενθυμίζει στον κόσμο τη δυνατότητά της να προκαλεί φόβο — το τελευταίο της όπλο σε μια γεωπολιτική αναμέτρηση που πλέον γνωρίζει πως είναι ασύμμετρη.
