Η διαδοχή θα γίνει σε μια στιγμή που η χώρα αντιμετωπίζει τις μεγαλύτερες οικονομικές και διπλωματικές προκλήσεις εδώ και δεκαετίες.
Και μάλιστα σε μια περίοδο που η Ευρώπη αναζητεί επειγόντως μια νέα γενιά ηγετών καθώς κλιμακώνονται οι διατλαντικές εντάσεις στην εποχή του Ντόναλντ Τραμπ.
Οι προκλήσεις που περιμένουν τον Μερτς θα είναι τεράστιες. Άλλωστε κι ο ίδιος το παραδέχθηκε στην επινίκια ομιλία του στο αρχηγείο της CDU στο Βερολίνο σημειώνοντας ότι γνωρίζει πως το έργο του από εδώ και πέρα «δεν θα είναι εύκολο». Απευθυνόμενος στα άλλα κόμματα, είπε: «Αλλά τώρα θα μιλήσουμε μεταξύ μας Ο στόχος τώρα είναι να σχηματίσουμε μια κυβέρνηση ικανή να αναλάβει δράση το συντομότερο δυνατό». «Πρέπει να είμαστε σε θέση να δράσουμε γρήγορα».
Σύμφωνα με το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel «οι μεγάλες προσδοκίες αντικατοπτρίζουν τις μεγάλες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει [ο Μερτς] από την πρώτη μέρα. α έχει να αντιμετωπίσει μια επιθετική Ρωσία, μια εχθρική Αμερική και μια Ευρώπη σε αποδιάρθρωση: ο Μερτς θα δοκιμαστεί πιο δυνατά […] από κάθε καγκελάριο της μεταπολεμικής δημοκρατίας».
Η νίκη συνιστά έναν θρίαμβο για τον 69χρονο Μερτς, που μέχρι πριν από μόλις μια επταετία θεωρείτο αποτυχημένος πολιτικός, που είχε συμβιβαστεί με τον τερματισμό της καριέρας του ως πλούσιος λομπίστας και μέλος πολλών διοικητικών συμβουλίων εταιρειών. Πριν ασχοληθεί με την πολιτική, ο Μερτς σπούδασε νομική και εργάστηκε αρχικά ως δικαστής και αργότερα ως δικηγόρος στη δικηγορική εταιρεία Mayer Brown LLP. Έχει επίσης διατελέσει σε ηγετικές θέσεις σε μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους, όπως η BlackRock Germany και η HSBC Trinkaus & Burkhardt, ενώ υπήρξε μέλος των διοικητικών συμβουλίων της EY Germany, της ποδοσφαιρικής ομάδας Borussia Dortmund και του Χρηματιστηρίου της Φρανκφούρτης (Deutsche Börse).
Προστατευόμενος του εκλιπόντος Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ο Μερτς κατέγραψε μια απίστευτη τροχιά ανόδου στις τάξεις των Χριστιανοδημοκρατών καταφέρνοντας στις αρχές τις δεκαετίας του 2000 να αναδειχθεί ο επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής τους Ομάδας.
Ψηλός και με δυνατή φωνή, ο υπερσυντηρητικός Μερτς εξέφραζε τέλεια το κόμμα του το 1989, όταν εξελέγη για πρώτη φορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Με καταγωγή από το Ζάουερλαντ, μια ορεινή περιοχή στη δυτική Γερμανία με έντονο καθολικό στοιχείο ο Μερτς ενσάρκωσε πολλές από τις αξίες της Δυτικής Γερμανίας πριν από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου – ως κοινωνικά συντηρητικός, ατλαντιστής επιχειρηματίας .
Η κόντρα με τη Μέρκελ
Ωστόσο, η επανένωση της Δυτικής με την Ανατολική Γερμανία το 1990 επέτρεψε στην Άνγκελα Μέρκελ, την Ανατολικογερμανίδα κόρη ενός προτεστάντη πάστορα, να εισέλθει στην πολιτική και να παραμερίσει τόσο τον Σόιμπλε όσο και τον Μερτς στην πορεία της προς την καγκελαρία. Άλλωστε το ανατολικό κομμάτι της Γερμανίας παραμένει το αδύνατο σημείο του Μερτς, αφού οι εκεί ψηφοφόροι τον εμπιστεύονται λιγότερο από τους αντιπάλους του ηγέτες των Σοσιαλδημοκρατών και των Πρασίνων.
Το ίδιο αυτό ανατολικό τμήμα της Γερμανίας είναι που έδωσε φτερά στο ακροδεξιό AfD με τις νίκες που κατήγαγε πέρυσι σε τοπικές εκλογές θέτοντας τη μεγαλύτερη πρόκληση για την εξουσία του Μερτς.
Οι επαγγελματίες σύμβουλοι της CDU ουδέποτε αγάπησαν τον Μερτς, ο οποίος απορρίφθηκε δύο φορές ως διάδοχος της Μέρκελ στο τιμόνι του κόμματος, το 2018 και το 2021, προτού επικρατήσει τελικά το 2022. Ανέλαβε τα καθήκοντά του δεσμευόμενος να εξοντώσει πολιτικά το AfD αποστασιοποιούμενος από τις κεντρώες πολιτικές της Μέρκελ και μετακινώντας το κόμμα του προς τα δεξιά.
Ωστόσο το AfD, που κυμαινόταν στο 10% όταν ο Μερτς ανέλαβε τα ηνία της CDU, έφθασε να βρίσκεται εννέα ποσοστιαίες μονάδες πίσω από τους συντηρητικούς. «Θέλω να κάνω πολιτική ώστε να μην χρειάζεται πλέον στη Γερμανία ένα κόμμα όπως το AfD», είπε ο Μερτς σε συνέδριο των συντηρητικών του τον Ιανουάριο, κατηγορώντας τον Σοσιαλδημοκράτη Όλαφ Σολτς και τους Πράσινους ελάσσονες εταίρους του απερχόμενου καγκελάριου για τη δημιουργία των συνθηκών που έθρεψαν την ακροδεξιά.
Η σκληρή γραμμή του Μερτς στο μεταναστευτικό
Τον Ιανουάριο, μετά από δύο φονικές επιθέσεις με κυρίους υπόπτους μετανάστες, ο Μερτς προκάλεσε αντιδράσεις με τους ελιγμούς του για να ψηφιστεί ένα ψήφισμα από την Μπούντεσταγκ με σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό, το οποίο πέρασε τελικά με την υποστήριξη της ακροδεξιάς. Οι επικριτές του, ακόμη και στο ίδιο του το κόμμα, σχολίασαν την κίνηση του Μερτς ως μια ασυγχώρητη παραβίαση του πολιτικού «τείχους», που είχαν ορθώσει τα κόμματα του «δημοκρατικού τόξους», για να κρατήσουν τo ΑfD μακριά από την εξουσία, ενώ ακολούθησαν διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα.
Για κάποιους, ήταν ένα στρατηγικό «φάουλ» του Μερτς, που δεν ταίριαζε με τις τακτικές του ικανότητες, οι οποίες του επέτρεψαν να φέρει σε δυσχερή θέση επανειλημμένα τον Σολτς, πρώτα με μια επίσκεψη στο Κίεβο το 2022, που εξέθεσε τον δισταγμό της καγκελαρίου να υποστηρίξει την Ουκρανία και στη συνέχεια ζητώντας από ένα δικαστήριο να καταρρίψει έναν προϋπολογισμό, θέτοντας σε κίνηση την αλυσίδα των γεγονότων που οδήγησαν στην κατάρρευση της κυβέρνησης συνασπισμού του Σολτς.
Η ψηφοφορία για το μεταναστευτκό στη Μπούντεσταγκ δημιούργησε μια παρατεταμένη αίσθηση δυσπιστίας έναντι του Μερτς και τροφοδότησε ανησυχίες ότι μπορεί να τα βρει σκούρα στην προσπάθειά του να πείσει άλλα κόμματα να μετάσχουν σε κυβερνητική συμμαχία υπό τον ίδιο.
Ο Μερτς στην εποχή του Τραμπ
Ορισμένοι εσωτερικοί επικριτές του παραδέχονται απρόθυμα ότι η έμφαση του Μερτς στις καλές διατλαντικές σχέσεις, οι διαπραγματευτικές του ικανότητες στα διοικητικά συμβούλια εταιρειών και τα άψογα Αγγλικά του, καθιστούν τον Μερτς ιδανικό για την εποχή Τραμπ.
Ένθερμος υποστηρικτής της Ουκρανίας στον πόλεμό της εναντίον της Ρωσίας, ο Μερτς έχει πει ότι υπό ορισμένες συνθήκες – σε αντίθεση με τον πάντα διστακτικό Σολτς – εκείνος θα έστελνε στο Κίεβο γερμανικής κατασκευής πυραύλους Taurus υψηλής τεχνολογίας.
Το πολιτικό πρόγραμμα του Μερτς
Όσον αφορά στη δημοσιονομική πολιτική οι πολιτικές του Μερτς είναι εξίσου ασαφείς, αλλά έχει αφήσει να εννοηθεί ότι είναι ανοιχτός στη μεταρρύθμιση του συνταγματικά κατοχυρωμένου «φρένου χρέους», τα όρια του οποίου καταδίκασαν την κυβέρνηση του Σολτς και έχουν εμποδίσει τις προσπάθειες αύξησης των στρατιωτικών δαπανών της Γερμανίας.
Ο Μερτς έχει ταχθεί υπέρ της μείωσης της φορολογίας για τα φυσικά πρόσωπα και τις επιχειρήσεις, καθώς και της απλοποίησης των γραφειοκρατικών διαδικασιών για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας. Παράλληλα, έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να καταστήσει τη Γερμανία πιο ελκυστική για νεοφυείς επιχειρήσεις και έχει προτείνει τη δημιουργία νέου υπουργείου που θα επικεντρώνεται στον ψηφιακό μετασχηματισμό και την τεχνητή νοημοσύνη.
Παρ ‘όλα αυτά, ο Μερτς παραμένει από πολλές απόψεις ένας παλιομοδίτης πολιτικός όπως ήταν προτού εγκαταλείψει την πολιτική για μια επικερδή δεύτερη καριέρα στη Blackrock που έκανε τον ερασιτέχνη πιλότο αρκετά πλούσιο για να διαθέτει ιδιωτικό αεροπλάνο.
Σύμφωνα με διεθνή ΜΜΕ κομμάτια της πολιτικής του ατζέντας του Μερτς είναι αντιδραστικά: έχει δεσμευτεί να καταργήσει ένα επίδομα ανεργίας και τους ευκολότερους κανόνες για την απόκτηση της γερμανικής υπηκότητας, υπηκοότητας που ψήφισε ο συνασπισμός του Σολτς, και να θέσει σε εφαρμογή σκληρότερους ελέγχους στα σύνορα.
Ο πρώτος καγκελάριος με παιδιά, που δεν έχει διαζύγιο στο ενεργητικό του από την εποχή του Χέλμουτ Κολ
Ο Μερτς είχε πει κάποτε σε συνέντευξή του ότι θα εγκατέλειπει την πολιτική εάν η ενασχόλησή του με αυτή έθετε υπό πίεση τον γάμο με την επί 40 χρόνια σύζυγό του, Σάρλοτ, με την οποία έχει αποκτήσει τρία παιδιά .
«Για μένα αυτό το τίμημα θα ήταν πολύ υψηλό», είπε. Αναλαμβάνοντας τα νέα καθήκοντά του ο Μερτς θα είναι ο πρώτος καγκελάριος της Γερμανίας που θα έχει παιδιά και ο πρώτος που δεν έχει χωρίσει προηγουμένως, από τότε που ο Χέλμουτ Κολ αποχώρησε από την καγκελαρία το 1998.
Η ατζέντα του Μερτς στην εξωτερική πολιτική
Όσον αφορά στην εξωτερική πολιτική ο Μερτς έχει ζητήσει ισχυρότερη ηγετική παρουσία της Γερμανίας στην Ευρώπη. Στη διάσκεψη ασφαλείας του Μονάχου, δήλωσε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία πρέπει να τελειώσει σύντομα και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω αποστολής όπλων στο Κίεβο.
Ωστόσο, έχει αποφύγει να τοποθετηθεί ξεκάθαρα για την αμυντική πολιτική της χώρας και το ζήτημα της αύξησης των δαπανών των χωρών του ΝΑΤΟ.
Έχει δείξει ενεργητικότητα αναφορικά με την οικοδόμηση επαφών με τους συνομηλίκους του Ευρωπαίους ηγέτες, με ορισμένους να μην κρύβουν προεκλογικά την αδημονία τους να απομακρυνθεί από το τιμόνι της Γερμανίας η διχασμένη και αναποφάσιστη κυβέρνηση του Σολτς.
Ωστόσο, οι παγκόσμιοι ηγέτες θα πρέπει να περιμένουν μέχρι να ολοκληρωθούν οι συνομιλίες των κομμάτων για τη συγκρότηση κυβερνητικής συμμαχίας και να μπορέσει έτσι ο Μερτς να διαβεί το κατώφλι της καγκελαρίας του Βερολίνου.
